Opkomen voor jezelf: hoe bescherm je jouw mentale grenzen?

Niet iedereen vindt het eenvoudig om grenzen aan te geven. Waar de één moeiteloos uitspreekt wat hij wel en niet wil, worstelt de ander met de angst voor afwijzing of conflict. Door gestructureerd te leren opkomen voor je eigen belangen, bescherm je jouw energie en voorkom je onnodige stress of zelfs een burn-out.

Sommige personen hebben er geen enkele moeite mee, maar misschien vind jij opkomen voor jezelf juist ontzettend lastig. Wellicht ben je onbewust bang om niet aardig gevonden te worden, of vind je het moeilijk om helder je grens aan te geven in een discussie. Je bent hierin absoluut niet de enige. De ene persoon is van nature dominanter of mondiger dan de ander.

Misschien heb je in het verleden iets vervelends meegemaakt waardoor je het nu lastig vindt om jezelf uit te spreken. Het is echter fundamenteel dat je niet structureel over je heen laat lopen. Of dit nu gebeurt in de privésfeer of tijdens een overleg op je werk. Hoe vaker iemand ongemerkt over jouw grens heen gaat, hoe meer stress zich in je lichaam opbouwt. In dit blog leggen we uit hoe je dit patroon kunt doorbreken.

Wat betekent opkomen voor jezelf in de praktijk?

Het klinkt als een open deur om dit uit te leggen, maar er is in de praktijk een wezenlijk verschil tussen gezond grenzen stellen en té assertief of zelfs agressief zijn. Waar ligt precies de lijn tussen duidelijk communiceren en intimiderend overkomen? Gezond opkomen voor jezelf betekent dat je jouw grenzen bewaakt en aangeeft, zonder dat je hier een verwijtend oordeel naar de ander aan vasthangt.

Door de boodschap puur bij jezelf en jouw gevoel te houden, hoeft een ander zich niet direct aangevallen te voelen. In de praktijk zien we vaak het tegenovergestelde. Iemand geeft pas na lange tijd zijn grens aan, maar omdat de frustratie zich al die tijd heeft opgebouwd, wordt het probleem direct en aanvallend bij de ander neergelegd. Dat is in feite niet helemaal eerlijk, aangezien jij in eerste instantie degene bent die niet tijdig heeft gecommuniceerd.

Hoe helpt het bewaken van je normen en waarden hierbij?

In de kern is dit proces niets anders dan het stellen van kaders rondom jouw persoonlijke normen en waarden, gecombineerd met helder communiceren wat je wel en niet aankan. Iedereen heeft eigen waarden, en diep van binnen weet je precies waar die liggen. Vooral wanneer je je begeeft in een groep mensen die deze waarden niet deelt, is het lastig om trouw te blijven aan jezelf.

Vergeet niet dat groepsdruk overal voorkomt. Als je op een verjaardag bent waar veel mensen lachen om een discriminerende opmerking, getuigt het van kracht als jij rustig kunt aangeven dat dit niet strookt met jouw waarden. Dit kan volkomen feitelijk en zonder direct te oordelen over de anderen.

Welke factoren maken opkomen voor je grenzen zo moeilijk?

Zoals eerder benoemd: de één stelt zich van nature makkelijker op dan de ander. Dit verschil in gedrag is te verklaren vanuit diverse hoeken en eigenschappen.

• Hoogsensitiviteit (HSP): Als je HSP hebt en dus hoogsensitief bent, verwerk je niet alleen je eigen prikkels diepgaander, maar pik je ook razendsnel de emoties van anderen op. Omdat je tijdens een gesprek nog bezig bent met het verwerken van al die externe prikkels, ben je je er vaak pas uren later van bewust dat iemand jouw grens heeft overschreden. Dit compliceert het opkomen voor je eigen behoeften. Deze gevoeligheid zit in je, en het vergt doelgerichte training om je beter af te sluiten.
• Angst voor de mening van anderen: Je vindt het misschien lastig om om te gaan met een tegendraadse mening. Die angst is echter vaak onterecht. Waarom zou een ander wel ruimte mogen innemen, en doe jij dat niet uit angst voor hun reactie? Andermans mening is objectief gezien niet meer waard dan die van jou.
• Onzekerheid: Een gebrek aan zelfvertrouwen en een chronische onzekerheid maken weerbaar gedrag complex. Structureel niet opkomen voor jezelf en anderen altijd voor laten gaan, is een bewezen snelweg richting uitputting of zelfs een depressie. Je mag jezelf evenveel waard vinden als een ander.

Hoe communiceer je helder door de boodschap bij jezelf te houden?

Het aangeven van je kaders is een behoorlijke opgave. Er lopen zoveel persoonlijkheden rond, dat je het haast niet kunt voorkomen dat iemand zich door jouw grens gekwetst voelt. Zolang jij in je communicatie het woord ‘ik’ centraal stelt, en duidelijk aangeeft wat een bepaalde actie met jou doet en waar jij je beter bij zou voelen, kun je de ander objectief gezien niet beledigen.

Is de ontvanger alsnog beledigd? Dan heeft diegene feitelijk niet goed geluisterd naar de boodschap. Wanneer iemand jouw persoonlijke grens direct op de eigen persoonlijkheid betrekt, ligt dat niet in jouw invloedssfeer. Jij hebt uitsluitend controle over de manier waarop jij jouw waarheid formuleert, niet over hoe deze wordt ontvangen.

Hoe zet je deze principes effectief in op de werkvloer?

Denk aan die ene collega die zijn werk structureel op jou afschuift. Je durft er waarschijnlijk niets van te zeggen, waardoor jij overwerkt terwijl diegene eerder naar huis gaat. Het is tijd om het opkomen voor jezelf in de praktijk te brengen. Iedereen heeft eigen taken en verantwoordelijkheden. Je verdient niet meer stress dan een ander. Dit hoeft geen eindeloze discussie te worden. Je geeft je grens aan en geeft de werkzaamheden terug. Wat de ander hiermee doet, is aan hem. Je behoedt jezelf hiermee niet alleen voor onnodige spanning, je voorkomt hoogstwaarschijnlijk ook een burn-out.

Hoe kan coaching ondersteunen bij het opkomen voor je belangen?

In theorie klinkt het eenvoudig: je geeft je grens aan en de omgeving accepteert dat. In de praktijk roept nieuw gedrag echter vaak weerstand op. Een professionele coach helpt je terug te komen in je eigen kracht. Vooral het herstellen van zelfvertrouwen kan complex zijn als je dit lange tijd kwijt bent geweest. Combineer je training met wandelcoaching om balans te vinden en stap voor stap weerbaarder te worden.

Herken jij jezelf hier (misschien) in?

Het kan lastig zijn om zelf te beoordelen wat je voelt of waarom. Ik luister mee en help je inzicht te krijgen.

Contact met Reinoud