Oxytocine: het knuffelhormoon en hoe je het activeert

Herken je dit? Je voelt je gespannen of somber, en een goede knuffel van een dierbare – of zelfs van je huisdier – geeft je meteen een kalmer gevoel. Dat is geen toeval. Achter dat gevoel zit een hormoon: oxytocine, ook wel het knuffelhormoon genoemd. In dit artikel lees je wat oxytocine precies is, welke rol het speelt bij hechting en stress, wat een tekort kan veroorzaken, en met welke praktische manieren – van knuffelen tot een boom omarmen – je dit hormoon op natuurlijke wijze kunt stimuleren.

Wat is oxytocine precies?

Oxytocine is een neuropeptide en fungeert als hormoon én als neurotransmitter. Het wordt ook wel het knuffelhormoon genoemd, omdat het veel invloed heeft op relaties: vriendschappen, liefdesrelaties en de binding tussen ouder (of opvoeder) en kind. Het speelt een grote rol bij hechting, versterkt binding en wordt gestimuleerd door aanraking. Het geeft een gevoel van veiligheid en verbinding. Ook bij taken die draaien om zorg wordt dit stofje gestimuleerd, denk aan het zorgen voor een baby, kind of ouder – mensen die in de zorg werken maken deze stof dus ook meer aan.

Oxytocine stimuleert veel processen in het lichaam, terwijl een tekort tegelijkertijd voor vervelende gezondheidsklachten kan zorgen. Oxytocine heeft onder andere invloed op:

• Binding en hechting tussen opvoeder en kind
• Vriendschappen
• Liefdesrelaties en seks (maar ook bij flirten en oogcontact)
• Het gevoel van veiligheid
• De samentrekking van de baarmoeder, bijvoorbeeld tijdens seks of een bevalling – als een bevalling niet goed verloopt, kan er kunstmatige oxytocine worden toegediend om deze op te wekken
• Het stimuleren van de toeschietreflex bij borstvoeding
• Vermindering van stress

Het knuffelhormoon: is dat echt?

Ja, het knuffelhormoon is echt. Lang niet iedereen is bekend met de naam van dit hormoon, maar veel mensen weten wel dat er iets als het “knuffelhormoon” bestaat. Het heet dus oxytocine en bestaat echt. Door de opvallende bijnaam twijfelen mensen wel eens aan de echtheid ervan – je leest immers zoveel verhalen over de werking van het lichaam, en lang niet allemaal kloppen ze. De bijnaam knuffelhormoon voor oxytocine is echter niet overdreven, al moet gezegd worden dat dit hormoon niet alleen vrijkomt bij knuffelen.

Waarom knuffelen tegen stress werkt

Knuffelen tegen stress werkt echt, en het heeft nog veel meer voordelen voor onze gezondheid. Knuffelen is fijn en zorgt voor een warm gevoel. We knuffelen elkaar als we blij en enthousiast zijn. Daarnaast knuffelen we iemand die verdrietig is om onze steun te tonen. Bovendien knuffelen we voor genegenheid. Knuffelen geeft direct een ontspannende werking op de hersenen: onze neurotransmitters krijgen hierdoor een seintje waardoor het stresshormoon cortisol snel wordt verlaagd. In tijden van stress is knuffelen dus een gemakkelijke manier om te ontspannen of om angst te verlichten. Niemand in de buurt om mee te knuffelen? Dan kun je ook met een huisdier of zelfs met een koe knuffelen.

Wist je dat knuffelen er ook voor kan zorgen dat we minder snel ziek worden? Het verbetert namelijk ook onze weerstand.

Heb je vaker last van een rusteloos gevoel of een verminderde concentratie, en wil je weer helder denken? Als we knuffelen, komt oxytocine vrij. Als we iemand knuffelen of aanraken, stijgt ons oxytocineniveau. Het wordt in verband gebracht met meer geluk en minder stress. Ons zenuwstelsel kalmeert, waardoor stress minder kans krijgt. Knuffelen geeft voordelen voor zowel je lichamelijke als je mentale en emotionele gezondheid. Laat knuffelen bijvoorbeeld deel uitmaken van jouw ochtendroutine – zo begin je de dag direct met liefde en een kalme geest.

Ook een effectief middel tegen angst

Met knuffelen geef je niet alleen aandacht aan de ander, maar ook aan jezelf. Knuffelen heeft dan een positieve invloed op jullie beide. Het geeft je direct ontspanning in tijden van stress, want het zorgt voor een kalme geest. Als je last hebt van verschillende stresssymptomen, kan knuffelen direct een positieve invloed hebben. Zo kun je baat hebben bij knuffelen als je jezelf steeds vaker betrapt op bijvoorbeeld zorgen maken en piekeren. Zelfs tegen angst kan knuffelen een effectief middel zijn: ook hier geldt dat de hormonen die vrijkomen je kunnen kalmeren en angst kunnen wegnemen of doen afnemen. Daarnaast is het fijn om op angstige momenten lichamelijk contact en een geborgen gevoel te ervaren.

Meer rust. Beter slapen. Meer energie.

• Inzicht in wat jouw slaap en energie beïnvloedt
• Minder stress en piekeren, meer rust in je hoofd
• Meer energie en balans gedurende de dag

Gratis intakegesprek

De gevolgen van te weinig oxytocine

Een laag oxytocinegehalte kan gevolgen hebben en zorgen voor lichamelijke klachten. Zo kan het gevolg bij vrouwen zijn dat tijdens de bevalling de baarmoeder niet goed samentrekt en dat er moeite is met het geven van borstvoeding.

Mensen met ziektebeelden zoals depressie, chronische stress, fibromyalgie, chronisch vermoeidheidssyndroom (ME/CVS) en MS hebben vaak een tekort aan oxytocine. Een tekort kan allerlei processen verstoren, en dit kan – zeker als dit op jonge leeftijd al is – veel gevolgen hebben. Dit komt omdat oxytocine betrokken is bij de ontwikkeling van de hersenen. Juist daarom is lichamelijk contact en knuffelen erg belangrijk bij kinderen, ook voor een goede hechting en een veilig gevoel.

Een te hoog niveau aan oxytocine is overigens ook niet goed: dit kan zorgen voor angsten en vervelende gevoelens.

Oorzaken van een te laag oxytocinegehalte

Stress kan de aanmaak van oxytocine belemmeren. Maar ook een seksueel trauma kan invloed hebben op het oxytocinegehalte. Zo blijkt dat 50% van de vrouwen die te maken hebben gehad met seksueel misbruik geen oxytocine aanmaken als er lichamelijk contact plaatsvindt.

De fysieke voordelen van knuffelen

Knuffelen heeft diverse fysieke voordelen. Zeker wanneer je er bewust bij stilstaat, zul je merken dat je lichamelijk op de volgende manieren kunt reageren:

• Knuffelen zorgt voor een gezond hart en kan hartkloppingen helpen voorkomen
• Het zorgt voor een stabiele bloeddruk en kan een hoge bloeddruk voorkomen
• Knuffelen draagt bij aan een gezonde hormoonbalans
• Voor een ontspannen lichaam en een gezonde spijsvertering
• Knuffelen kan pijnklachten helpen verlichten
• Helpt met beter slapen en kan slapeloosheid helpen verminderen
• Voor een stabiele ademhaling en het voorkomen van hyperventilatie
• Knuffelen draagt bij aan een sterk immuunsysteem

De mentale voordelen van knuffelen

Knuffelen doet ook mentaal veel goeds met je. Het kan op de volgende punten helpen:

• Het helpt stress verminderen
• Kan angstklachten en paniekaanvallen helpen verminderen
• Helpt onzekerheid te verminderen
• Verbetert de communicatie tussen mensen
• Het helpt je in het nu te blijven
• Het zorgt voor een ontspannen geest
• Knuffelen maakt je stressbestendiger
• Kan negatieve gedachten helpen verminderen
• Knuffelen maakt ons gelukkig
• Zorgt voor meer positiviteit en meer innerlijke rust
• Knuffelen gaat overprikkeling tegen

Knuffelen is misschien wel de eenvoudigste vorm van ontspanning. Je hebt er amper tijd voor nodig, alleen iemand om te knuffelen – en dat kan iedereen zijn: een goede vriend of vriendin, een gezinslid of je partner. Zelfs een snelle knuffel kan echt werken, en dat voel je als het goed is ook. Zeker op momenten dat je even niet lekker in je vel zit, geeft een goede knuffel direct een boost.

Hoe vul je het oxytocinegehalte aan?

Er zijn verschillende mogelijkheden om ervoor te zorgen dat het knuffelhormoon in balans blijft. Als je veel stress ervaart, is het belangrijk om dit aan te pakken, omdat het naast de verstoring van hormonen veel negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid. Twijfel je of je veel stress ervaart? Dan kun je gratis gebruikmaken van onze Stress Test.

Oxytocine wordt bij zwangere vrouwen vaak aangevuld, bijvoorbeeld tijdens een bevalling om weeën op te wekken – dit gebeurt dan met behulp van een infuus. Ook kunnen zwangere vrouwen gebruikmaken van oxytocine-neusspray, vaak om borstvoeding op gang te brengen. Buiten de zwangerschap wordt het toedienen van extra oxytocine bijna nooit gebruikt, want het kan ook gezondheidsrisico’s met zich meebrengen.

Omdat oxytocine een lichaamseigen hormoon is, zijn er wel manieren om de aanmaak op natuurlijke wijze te stimuleren.

Knuffelen en seks

Zoals eerder beschreven, wordt oxytocine ook wel het knuffelhormoon genoemd. Niet gek dus dat knuffelen op nummer één staat als het gaat om het aanvullen van het oxytocinegehalte. Knuffelen met je partner, je kind of een vriend(in) stimuleert de aanmaak van het knuffelhormoon en zorgt ervoor dat je je verbonden voelt.

Ook kan intiem contact met je partner en seks gunstig zijn om dit stofje te stimuleren. Daarbij komen ook dopamine, endorfine en serotonine vrij tijdens seks, waardoor het gunstig is voor alle gelukshormonen. Niet gek dus, dat je je na seks zo fijn en gelukkig kunt voelen.

Een massage

Lichamelijk contact heeft invloed op de productie van oxytocine. Vandaar ook dat een massage (van je partner of een professional) gunstig kan zijn om dit hormoon aan te maken. Laat je dus regelmatig masseren: het stimuleert niet alleen de aanmaak van deze stof, het werkt ook nog eens ontspannend, wat gunstig is bij stress en burn-out.

Sociaal contact

Contact met vrienden, oogcontact, het ontvangen van complimenten: allemaal zaken die gunstig zijn om de aanmaak van oxytocine te stimuleren. Spreek vaker af met vrienden, heb regelmatig intiem contact met je partner, flirt met elkaar en kijk elkaar eens net wat langer in de ogen.

Het brengt mensen dichter bij elkaar en zorgt voor een veilig gevoel en goede hechting. Sociaal contact is daarom erg belangrijk. Hoewel hier vaak minder behoefte aan is als je niet lekker in je vel zit, kan het dus wel erg gunstig zijn.

Knuffelen met je huisdier

Het aaien van of knuffelen met je huisdier kan gunstig zijn om het knuffelhormoon weer op peil te brengen. Daarbij kan een huisdier erg prettig zijn in tijden van stress en burn-out: een huisdier om je heen kan een prettig gevoel geven, en daarbij ben je nooit helemaal alleen. Een dier tegen je aan en het voelen van de hartslag is rustgevend, en zorgt tegelijk voor de aanmaak van het knuffelhormoon zodra je het dier aait of knuffelt.

Ervaar je dagelijks hoofdpijn en vermoeidheid als symptomen van stress? Het knuffelen met dieren heeft eenzelfde ontspannende werking op ons zenuwstelsel als het knuffelen met mensen, zo vermijd je nog meer drukte in je hoofd. Daarnaast kunnen dieren helpen jouw zelfliefde en intuïtie te verbeteren. Heb je geen huisdier? Dan kun je ook naar een dierenopvang gaan, of misschien op de hond of kat van de buren passen. Zo kalmeer je niet alleen jezelf, maar maak je ook deze dieren blij met jouw liefde en aandacht. Wist je bovendien dat huisdieren de levensenergie in huis kunnen verbeteren?

Koe knuffelen

Wist je dat ook een koe knuffelen tegen stress kan helpen? Koeien zijn intelligente dieren: ze praten met elkaar en blijken ook hun emoties te kunnen uiten naar andere koeien. Bovendien houden ze van nature van knuffelen en geknuffeld worden. Een koe knuffelen blijkt net zo’n positief effect te hebben als het knuffelen met mensen. Uit onderzoek is zelfs gebleken dat knuffelen met koeien onze emotionele gezondheid kan verbeteren. Koeien knuffelen is de laatste jaren echt uitgegroeid tot een georganiseerde activiteit waaraan je mee kunt doen.

Bomen knuffelen

De natuur heeft al een kalmerend effect op ons lichaam en onze geest. Bomen zorgen niet alleen voor meer zuurstof in je longen, maar het knuffelen met bomen werkt ook meteen als een meditatie. Zo kun je je gedachten loslaten en krijg je weer rust in je hoofd. Je kunt dit moment ook gebruiken om jouw dankbaarheid te uiten of om positieve affirmaties uit te spreken. Combineer het bomen knuffelen met een mooie wandeling in de natuur, bijvoorbeeld door te gaan bosbaden, waarmee je ook de verbinding met jezelf kunt verbeteren. Neem tijdens het wandelen altijd gezonde snacks mee, zo voorkom je dat je kiest voor ongezonde voeding die jou meer stress kan geven. Kortom, ons brein krijgt ook weer rust en ruimte door een boom te knuffelen.

Stress kan veel verstoren

Oxytocine heeft veel invloed op het welbevinden en draagt bij aan een veilig gevoel. Niet alleen als zwangere vrouw of moeder is dit stofje belangrijk, ook als het gaat om een gevoel van veiligheid en verbondenheid heeft het een positief effect. Daarbij is het een belangrijke stof als het gaat om het verminderen van stress. Tegelijkertijd kan stress juist zorgen voor een disbalans in het lichaam, die de werking van hormonen en neurotransmitters kan verstoren. Juist daarom is het van groot belang om te zorgen voor een goede balans, zodat je kunt profiteren van de voordelen.

De conclusie is dat het voor het hele lichaam van groot belang is om stress te verminderen. Het is mogelijk om begeleiding van onze coaches te krijgen zodat je stress ook echt goed kunt aanpakken en leert hoe je hier het beste mee om kunt gaan. Zodra je stress kunt verminderen, zullen ook de lichamelijke processen weer beter op gang komen, waardoor jij weer kunt profiteren van de positieve eigenschappen van onder andere het knuffelhormoon.

Herken jij jezelf hier (misschien) in?

Het kan lastig zijn om zelf te beoordelen wat je voelt of waarom. Ik luister mee en help je inzicht te krijgen.

Contact met Reinoud

AuteurReinoud

Compassievolle ervaringsdeskundige die helpt angst, stress en patronen te doorbreken en jezelf terug te vinden.

Meer van Reinoud