Praten over burn-out en psychische klachten

Herken je dit? Je voelt je al weken niet lekker in je vel, maar je durft er met niemand over te beginnen. Praten over stress, een burn-out of psychische klachten voelt kwetsbaar en soms zelfs beschamend. Toch is juist dat praten een van de belangrijkste stappen naar herstel en begrip. In dit artikel lees je waarom praten zo lastig is (met extra aandacht voor mannen), wat je precies kunt zeggen, waarom stress en psychische klachten niet hetzelfde taboe kennen, en met wie je het beste in gesprek kunt gaan.

Waarom mannen moeite hebben met praten over een burn-out

Mannen en gevoelens: het blijft in veel gevallen een lastige combinatie. Een hardnekkig vooroordeel is dat mannen het lastig vinden om over hun gevoelens te praten. Onderzoek van The Daily Mail naar waarom mannen zo weinig over hun gevoel praten, wijst echter niet uit dat mannen dit niet kúnnen – het is vaak juist een bewuste keuze. Veel mannen zien simpelweg het nut niet in van praten over hun problemen met hun sociale omgeving. Dat is jammer, en kan in sommige gevallen zelfs schadelijk zijn. Zo durven veel mannen ook niet over hun burn-out te praten.

Hoe komt het dat het voor mannen zo moeilijk blijft? Die reden kan per persoon verschillen, maar heeft vaak te maken met een gevoel van falen. Je hebt jezelf nooit gezien als iemand die een burn-out zou krijgen, dus praten over je burn-out is moeilijk: erover praten betekent openlijk erkennen, en dat maakt je kwetsbaar. Aan dit gevoel van falen ligt vaak een bepaalde sociale druk ten grondslag: het gevoel dat je moet slagen in de maatschappij, en de druk die bijvoorbeeld social media met zich meebrengt. Als man moet je een goede baan hebben, goed verdienen, een mooie auto rijden, een boeiend sociaal leven hebben, sporten, en nog veel meer. Voldoe je voor jezelf niet aan dit beeld, dan kan dat zorgen voor gevoelens van falen en stress – alsof proberen te voldoen aan dit ideaalbeeld al niet moeilijk genoeg is.

Maar een burn-out krijgen is geen falen. Jaarlijks worden talloze mannen in Nederland, net als jij slimme en sterke mannen, hierdoor geveld. Dat is niets om je voor te schamen, ook al voelt dat voor jou persoonlijk wel zo. Voor mannen die kampen met een burn-out zou het goed zijn om te leren over hun gevoelens te praten, het liefst al in een vroeg stadium. Aan een burn-out liggen namelijk vaak duidelijke situaties en problemen ten grondslag: signalen die je misschien wel hebt aangevoeld en herkend, maar niet erkend, waardoor problemen alleen maar verergerden. Werkstress is een veelvoorkomende oorzaak van burn-outs onder mannen. Ervaar je werkstress die problematische vormen begint aan te nemen? Praat erover, met je beste vriend(in) of vrienden. Wissel ervaringen uit, vraag advies en lucht bovenal je hart. Het kan een hoop problemen voorkomen. Over je gevoelens praten is geen zwakte, het is een kracht.

Waarom praten over burn-out en stress belangrijk is

Praten over een burn-out zorgt er niet voor dat deze ineens verdwijnt. Maar door jezelf te uiten bij een hulpverlener zoals een burn-out coach, kun je wel toewerken naar herstel. Dat wil niet zeggen dat praten met je omgeving, zoals met vrienden, geen effect heeft. Wie worstelt met een burn-out komt vaak in een sociaal isolement terecht. Je voelt je lusteloos en hebt geen zin en energie meer voor dingen die je voorheen met plezier deed, zoals afspreken met vrienden. Je was altijd een sociaal dier en ineens haak je af. Dit kan zorgen voor onbegrip, en het lastige is dat dit niemand kwalijk kan worden genomen: jou niet, omdat je een burn-out hebt en simpelweg niet meer kunt, en je vrienden niet, omdat zij dit niet weten en dus mogelijk beginnen te twijfelen aan de vriendschap.

Niemand weet welke enorme impact een burn-out heeft, totdat je er zelf mee te maken hebt. Je had waarschijnlijk ook geen idee hoe hevig een burn-out is en hoe uitzichtloos alles ineens kan voelen. Je had misschien wel gehoord over de symptomen – stress, angstigheid, niet kunnen slapen, depressieve gevoelens – maar als buitenstaander zonder eigen ervaring heb je dit waarschijnlijk altijd gebagatelliseerd: stress? Doe ontspanningsoefeningen. Angst? Verman jezelf. Niet kunnen slapen? Stop met koffie drinken. Depressief? Ga leuke dingen doen. Wie ervaring heeft met een burn-out, weet dat het zo niet werkt: een burn-out zorgt voor totale mentale en fysieke uitputting, geest en lichaam willen en kunnen niet meer.

Daarom is het belangrijk te praten over je burn-out, hoe moeilijk dit ook is. Door erover te praten creëer je begrip. Dat iemand een burn-out heeft, zie je namelijk zelden aan de persoon af. Terwijl jij piekert, nergens energie voor hebt en worstelt met gevoelens die je niet herkent, hebben jouw vrienden misschien niets door. Wees eerlijk over waar je doorheen gaat: echte vrienden zullen er voor je zijn. Goede vriendschappen worden gedefinieerd door momenten waarop ze ertoe doen. Je hoeft niet bang te zijn vrienden te verliezen – de mensen die je niet steunen tijdens je burn-out of je zelfs de rug toekeren, zijn nooit je echte vrienden geweest.

Meer rust. Beter slapen. Meer energie.

• Inzicht in wat jouw slaap en energie beïnvloedt
• Minder stress en piekeren, meer rust in je hoofd
• Meer energie en balans gedurende de dag

Gratis intakegesprek

Wanneer je met een burn-out kampt en dit leest, weet je waarschijnlijk heel goed dat het waar is. Maar iets weten en ernaar handelen zijn twee verschillende dingen: over je gevoelens praten is niet makkelijk. Als het al moeilijk is om over relatief kleine problemen te praten, dan is praten over je burn-out waarschijnlijk als een enorme berg waar je tegenop ziet. Toch zul je je waarschijnlijk verbazen over de steun en het begrip waarop je mag rekenen. Ook zonder dat iemand precies kan inleven hoe het is om met een burn-out te leven, weet iedereen dat je serieus genomen moet worden. Je bent namelijk niet de eerste persoon met een burn-out die je vrienden kennen – wie weet hebben zij zelf ook wel eens geworsteld met wat voelde als een beginnende burn-out. Wanneer jij je open en kwetsbaar opstelt, zul je merken dat je jouw vrienden niet van je afstoot, maar juist meer naar je toe trekt. Niemand wil een vriend zien lijden.

Wat te zeggen bij een burn-out: een handleiding

Wanneer je een burn-out oploopt, is dit zeer ingrijpend. De manier waarop je leefde, kan ineens niet meer – in elk geval totdat je hersteld bent, en zelfs dan kunnen dingen veranderen. Iemand die een burn-out heeft ervaren, komt hier vaak als een ander persoon uit: iemand die weer volop kan genieten van het leven, maar dan met nieuwe inzichten. Veel mensen zien een burn-out niet aankomen, omdat zij de signalen negeren of bagatelliseren en denken dat het wel meevalt of vanzelf overgaat. En dan zit je ineens thuis: compleet uitgevallen en zonder de energie of het vermogen om je dagelijkse dingen te doen.

Open kaart spelen. Er zijn nogal wat mensen die praten over een burn-out moeilijk vinden. Zeker wanneer je voor je gevoel altijd prima hebt gefunctioneerd en misschien wel een trots persoon bent, kan het ontzettend moeilijk zijn om toe te geven dat je een burn-out hebt en hulp nodig hebt. Als burn-out coach hoor je regelmatig van cliënten dat zij het lastig vonden om te accepteren dat zij een burn-out hadden – en is dit voor jezelf al lastig, dan is het naar de buitenwereld toe helemaal moeilijk. Als jij altijd de indruk hebt gewekt dat het prima met je ging, kan de mededeling dat je een burn-out hebt voor sommigen als een donderslag bij heldere hemel komen: “Wat? Jij? Maar je bent altijd zo sterk!” is een zin die mensen met een burn-out vaak te horen krijgen. De misvatting hier is dat een burn-out wordt gekoppeld aan mentale weerbaarheid, terwijl deze twee dingen los van elkaar staan. Iedereen heeft een breekpunt, zelfs de meest weerbare persoon. Structureel te lang blootgesteld aan te veel stress, bereik je dit breekpunt vanzelf. Op dat punt is open kaart spelen het beste wat je kunt doen.

Waarom mensen verrast kunnen zijn. Vraag je je af waarom mensen verrast kunnen zijn door jouw burn-out? Sta dan stil bij het feit dat je die zelf misschien ook niet hebt zien aankomen, of dat je je stressklachten lange tijd verborgen hebt kunnen houden. Herken jij de signalen niet altijd bij jezelf, dan zullen anderen dit misschien ook niet kunnen. Iemand die zelf nooit te maken heeft gehad met structurele ernstige stress of een burn-out, kan waarschijnlijk niet goed inschatten hoe jij je voelt. Dit is een belangrijke reden waarom mensen met een burn-out zich niet begrepen voelen. Een burn-out komt dus met een bepaalde verantwoordelijkheid waar je misschien niet op zit te wachten: het kan aan jou zijn om begrip te kweken bij mensen in je omgeving. Hebben mensen moeite om je gevoelens en situatie te begrijpen, schrijf hen dan niet direct af – praat over je gevoelens, betrek mensen bij wat er in je omgaat, en je zult begrip kweken.

Wat vertel je dan? Een burn-out overwin je niet alleen. Je doet dit met behulp van een burn-out coach, maar zeker ook met steun uit je omgeving. Jouw burn-out raakt anderen ook, en als dat zo is, is dat positiever dan je misschien denkt: de ander zal dan sneller erkennen dat er iets met je aan de hand is en dat je hulp nodig hebt. Het is dan wel zaak om hen toe te laten en hulp te accepteren.

Wees zo duidelijk mogelijk. Begin met het waarom: hoe komt het dat jij je voelt zoals je je voelt? Mensen zijn altijd op zoek naar duiding en betekenis; misschien is de oorzaak voor hen wel heel herkenbaar. Vertel ook waar je last van hebt: er zijn zeer veel verschillende symptomen van een burn-out. Wees eerlijk over wat je ervaart en welke gevolgen dit heeft, ook al is dat moeilijk. Onthoud dat een burn-out niets is om je voor te schamen – niet eerlijk zijn over je problemen helpt je op geen enkele wijze.

Kortom: wat te zeggen bij een burn-out? De waarheid. Wie een burn-out heeft, ziet misschien geen uitweg meer in zijn of haar situatie, en dit is oprecht hoe een burn-out kan aanvoelen. Het enige positieve punt dat te noemen is: het kan alleen maar beter worden. Je hebt niets te verliezen, dus wees eerlijk – naar jezelf en naar anderen toe. Probeer je open te stellen, accepteer hulp van anderen, maar geef ook zeker aan wanneer je iets even niet kunt.

Praten over stress versus praten over psychische klachten

Praten over stress en psychische klachten: doe jij dat wel eens? Voel je een drempel om hierover te beginnen? Dat is niet zo gek. Praten over stress is tegenwoordig meer geaccepteerd. Als iemand je vraagt hoe het gaat, heb je dan wel eens geantwoord “goed, het is druk!”? Druk zijn lijkt bijna een statussymbool geworden: als je druk bent, neem je je verantwoordelijkheid, ben je efficiënt bezig en krijg je veel voor elkaar. Of toch niet? Druk zijn en stress ervaren, niemand kijkt er meer van op, omdat stress en burn-out veelvoorkomend zijn in onze huidige maatschappij.

Praten over psychische klachten blijkt een hogere drempel te hebben dan praten over stress: er ligt meer een taboe op. Stress hebben we allemaal wel eens, dat is toch “normaal”? Maar psychische klachten? Dan zit er misschien wel een steekje bij je los, en je wilt niet dat mensen denken dat je gek of raar bent.

Praten over stress. Toch kan praten over stress ook erg moeilijk zijn. Het voelt kwetsbaar: hoe zal een ander reageren, wat zal die van je denken? Misschien heb je last van prestatiedruk, wil je het goed doen op je werk en leg je de lat hoog voor jezelf – toegeven dat je stress ervaart kan dan voelen als zwaktebod. Toch is praten over stress heel behulpzaam: vaak ontdek je dat je niet de enige bent. In een vroeg stadium praten over stress kan voorkomen dat het van kwaad tot erger gaat, en dat je in een burn-out terechtkomt.

Praten over psychische klachten. Ervaar je psychische klachten zoals onbestemde angstgevoelens, borderline, depressie of een vermijdende persoonlijkheidsstoornis, dan kan het voelen als een enorme stap om erover te praten. Het soort klacht dat je hebt, bepaalt in zekere mate hoe moeilijk het is om open te zijn: dit heeft deels te maken met hoe we als samenleving aankijken tegen verschillende klachten. Iemand die nogal pessimistisch is ingesteld, wordt misschien snel gezien als een zeur, en de negativiteit die iemand uitstraalt stoot mensen mogelijk af. Ben je hier zelf mee bezig en open erover, dan kunnen anderen meer begrip krijgen voor waar je vandaan komt. Depressie wordt over het algemeen breed geaccepteerd (opnieuw omdat het zoveel voorkomt en genormaliseerd is), en mensen vinden het naar voor de betrokkene en willen graag iets doen om te ondersteunen – een luisterend oor bieden, of een gezonde maaltijd koken. Je kunt natuurlijk bang zijn dat mensen medelijden met je krijgen; praten over een depressie kan, net als praten over stress, een hoge drempel zijn.

Angst voor psychische klachten in je omgeving. Er zijn ook psychische klachten waar mensen angstig voor zijn of zelfs voor terugdeinzen. Mensen vinden het heftig, of vrezen voor hun eigen welzijn of gezondheid. Er is onderzoek gedaan naar in hoeverre mensen hun kind zouden achterlaten bij mensen met verschillende psychische stoornissen: iemand met angst om alleen het huis uit te gaan wordt bijvoorbeeld meer vertrouwd dan iemand met een paniekstoornis of hevige woede. Mensen zijn over het algemeen bang voor gevaar en onverwachte zaken en schatten het risico in voor henzelf of hun naasten. Het kan heel pijnlijk zijn als je merkt dat mensen zich van je afkeren vanwege jouw psychische klachten. In dat geval is erover praten, bijvoorbeeld met een coach, extra belangrijk.

Met wie kun je praten?

Zorg allereerst dat je je gevoelens kwijt kunt bij iemand die dicht bij je staat, zoals een partner of een goede vriend of vriendin. Je hart luchten kan al heel prettig voelen, zeker als diegene ontvankelijk is voor wat je te zeggen hebt. Wordt er echt naar je geluisterd? Heb je het gevoel dat dit niet zo is, geef dit dan aan. We hebben het allemaal nodig om gezien en erkend te worden in wie wij zijn.

Wordt de stress voornamelijk veroorzaakt door hoge werkdruk en andere omstandigheden op je werk? Ga dan praten met je leidinggevende. Geef aan waar je tegenaan loopt. Gaat dit nu nog net een stapje te ver, dan kun je eerst het gesprek aangaan met een collega bij wie je je op je gemak voelt – misschien herkent die het zelfs.

Kom je er na verschillende gesprekken met meerdere mensen nog niet uit, dan kun je de hulp van een coach inschakelen. Het is prettig om met een neutrale “buitenstaander” naar jouw situatie te kijken. Praten met een coach is ook minder beladen: een coach ziet veel mensen die kampen met stressklachten of zelfs een burn-out, en zal dus niet snel gek opkijken van jouw ervaringen. Een coach oordeelt niet, luistert naar jouw verhaal, stelt vragen, heeft het beste met je voor, en kan soms een confronterende spiegel voorhouden. Mogelijk is het nodig te erkennen dat je stress voortkomt uit zelfopgelegde overtuigingen en verwachtingen – ben je bijvoorbeeld heel perfectionistisch, loop je op je tenen omdat je zelf vindt dat het altijd beter moet? Dan zul je deze overtuigingen onder de loep moeten nemen. Praten over stress kan dus vele nieuwe inzichten bieden, of je nu met een goede vriendin op de bank zit of al wandelend met een coach naar jouw problemen kijkt. Door je kwetsbaar op te stellen werk je aan je persoonlijke ontwikkeling.

Op positieve wijze een ander erbij betrekken

Hoe meer inzicht en begrip anderen hebben, des te beter kunnen zij je ondersteunen. Maar hoe doe je dit? Wanneer je Liberi inschakelt om je te helpen herstellen van je burn-out, start je altijd met een vrijblijvend kennismakingsgesprek met een burn-out coach bij jou in de buurt. Maak van tevoren de burn-out test; de uitkomst hiervan kun je samen met je coach bespreken. Betrek je partner, een familielid of goede vriend(in) bij dit intakegesprek. Zeker wanneer je niet goed weet wat te zeggen bij een burn-out, kan een coach je ontzorgen en ondersteunen, en je helpen onder woorden te brengen wat jij voelt – soms helpt het als mensen dit horen uit de mond van een professional.

Het is dus een goed idee om te gaan praten over stress of psychische klachten. Kan dat niet, of is de drempel voor jou te hoog om dit in eigen kring te doen, schakel dan hulp in. Ook als je al wel hebt kunnen praten met de mensen om je heen, maar nog steeds veel stress of last van je psychische klachten ervaart: blijf er niet mee rondlopen. Onze coaches staan voor je klaar en je kunt altijd een vrijblijvende kennismaking met ons plannen.

Herken jij jezelf hier (misschien) in?

Het kan lastig zijn om zelf te beoordelen wat je voelt of waarom. Ik luister mee en help je inzicht te krijgen.

Contact met Reinoud

AuteurBabette

Eigenzinnige coach die lichaam, gevoel en zingeving verbindt en helpt ontdekken wat jou energie en richting geeft.

Meer van Babette