Cyclisch leven: meebeweging met natuurlijke ritmes voor stress-bescherming

Voel jij je soms een beetje kwijt in het spel dat leven heet? Te veel ballen in de lucht, veel verantwoordelijkheden en altijd maar ‘aan’ moeten staan? Dat is geen situatie die lang houdbaar is. De verwachtingen vanuit de maatschappij staan vaak lijnrecht tegenover een leven dat gebaseerd is op natuurlijke ritmes. Maar hoe ziet zo’n leven er dan uit, en is het haalbaar? In dit artikel neem ik je mee door de natuur om de lessen te ontrafelen die daarin verscholen liggen, en laat ik zien hoe cyclisch leven je kan beschermen tegen stress.

Wat zijn natuurlijke ritmes en wat is cyclisch leven?

Natuurlijke ritmes zijn niets anders dan ritmes die je van nature terugvindt als je kijkt naar de natuur. Denk aan het wisselen van dag en nacht, de verandering in de getijden, of de wisseling van de seizoenen. Cyclisch leven betekent dat je meebeweegt met deze ritmes in de natuur, in plaats van ertegenin. Het klinkt misschien als een open deur, maar onze huidige maatschappij maakt het vrij ingewikkeld om cyclisch te leven. Het vraagt daarom moed, lef en doorzettingsvermogen om dat wél te doen. Maar doe je dat, dan gaat het leven stromen. Je komt lekkerder in je vel te zitten en hebt meer energie, omdat je weet hoe belangrijk rust is voor je hele systeem.

Natuurlijke ritmes volgen een voorspelbaar patroon. Hoe dat patroon precíes eruitziet, is niet te voorspellen – elk jaar is de winter bijvoorbeeld weer anders. Maar één ding is zeker: die winter zal komen, en daarna volgt de lente. Wij mensen zijn niet lineair, we zijn cyclische wezens. Vrouwen merken dat nog het meest vanwege de menstruatiecyclus, maar ook mannen hebben een cyclus, niet van achtentwintig dagen maar van vierentwintig uur. Iedereen heeft een waak-en-slaapritme dat grotendeels beïnvloed wordt door hormonen als melatonine en cortisol, die op hun beurt weer beïnvloed worden door bijvoorbeeld de hoeveelheid daglicht. Cyclisch leven betekent dat je je hier bewust van wordt én dat je je eigen ritmes afstemt op de natuur.

Voorbeelden: de seizoenen, dag en nacht, de maancyclus

De seizoenen

In de zomer staat alles in bloei, insecten vliegen af en aan, overal is activiteit en leven. In de winter lijkt de natuur dood en stil, er gebeurt schijnbaar niet zoveel. Maar niets is minder waar: onder de grond wacht alles tot de warmte van het lentezonnetje de boel weer wakker maakt. Het is geen jaar rond zomer, en dat kan ook niet voor onze inheemse planten en dieren – die hebben die winterrust hard nodig.

Ons natuurlijke ritme vertraagt ook in de winter: we krijgen minder daglicht en voelen ons sneller moe. De dagen zijn kort, de nachten lang, wat uitnodigt om minder actief te zijn en meer te rusten. Onze voorouders sliepen in de winter veel: zonder elektriciteit gingen ze slapen zodra het donker werd. In de zomermaanden was er veel activiteit, in de winter werd het stil en keerden ze naar binnen. Cyclisch leven was voor hen noodzaak, voor ons vraagt het een bewuste keuze.

Meer rust. Beter slapen. Meer energie.

• Inzicht in wat jouw slaap en energie beïnvloedt
• Minder stress en piekeren, meer rust in je hoofd
• Meer energie en balans gedurende de dag

Gratis intakegesprek

Dag en nacht

De meest opvallende natuurlijke ritme in ons dagelijks leven is die van dag en nacht. In de nacht slapen we, als het goed is. Breekt de ochtend aan, dan ontwaken we en starten we onze dag. De natuur helpt ons daarbij: het vroege ochtendlicht zorgt ervoor dat de nog aanwezige melatonine in ons systeem wordt afgebroken en ons lijf cortisol aanmaakt, zodat we in actie kunnen komen. Het hoogtepunt van de dag ligt rond het middaguur, wanneer de zon zijn hoogste punt bereikt. Valt de avond, dan wordt het tijd om af te ronden en tot rust te komen, zodat we lekker kunnen gaan slapen. We denken er niet over na, maar dit natuurlijke ritme bepaalt hoe we onze dag doorleven. Iemand die nachtdiensten draait of lange vluchten maakt, ontdekt al snel hoe ontwrichtend het kan zijn om tegen dit ritme in te gaan.

De maancyclus

De maan heeft een eigen natuurlijk ritme: in gemiddeld iets meer dan 29 dagen doorloopt zij haar eigen cyclus, en ze beïnvloedt eb en vloed door haar aantrekkingskracht op het water. Omdat wij mensen voor zo’n zeventig procent uit water bestaan, is het niet gek te denken dat de maan ook invloed op ons uitoefent. Geloof je daar niets van, dan kan de maancyclus je alsnog een houvast geven.

Elke donkere maan (soms ook nieuwe maan genoemd, het moment dat de maan niet zichtbaar is aan de hemel) is de start van een nieuwe cyclus en nodigt uit tot naar binnen keren, reflectie op de inzichten en lessen van de vorige cyclus, en vooruitkijken. Het is bovendien een tijd voor meer rust, een pas op de plaats. Je kunt intenties zetten en doelen bepalen voor de maand die voor je ligt. Zo herinnert dat mysterieuze hemellichaam eraan dat er een tijd is om te rusten (donkere maan) en een tijd om te vieren (volle maan), een tijd om zaadjes te planten en te groeien (eerste kwartier) en een tijd om los te laten wat ons niet meer dient (laatste kwartier).

Burn-out: waarom voorkomt het zoveel?

Het patroon van dag en nacht zien we in het groot ook terug in de maancyclus (vergelijk de dag met volle maan en de nacht met nieuwe maan) en in de seizoenscyclus (vergelijk de dag met de zomer en de nacht met de winter). De nacht, net als de winter en de nieuwe maan, is een periode van rust en herstel. We hebben dit nodig om goed te kunnen functioneren; dit soort natuurlijke ritmes zit als het ware ingebakken in ons DNA.

Bewegen we mee met onze natuurlijke ritmes – want wij zíjn natuur – dan wisselen perioden van actie en reactie af met perioden van rust en herstel. Na elke dag volgt een nacht om bij te komen. Doen we dit niet, dan branden we onszelf op: we gaan tegen de behoeften van ons lichaam in. Dit kunnen we best eventjes volhouden, maar niet te lang.

Waarom zien we dan zoveel burn-outs? Omdat veel mensen zijn vergeten te luisteren naar de natuurlijke ritmes van hun lichaam. Ze zitten constant, of het overgrote deel van de tijd, in de energie van de dag, de zomer en de volle maan: ze staan ‘aan’, zijn té actief, doen te veel, ervaren daardoor stress en spanningen, en vergeten dat ze die nacht, nieuwe maan en winter nodig hebben voor rust en herstel. Deze mensen zullen heus wel wat slapen en rust nemen, maar het is niet genoeg – de balans is zoek. Herken je dit bij jezelf? Veel mensen die te veel in een eeuwige zomer leven, ervaren een gevoel van gejaagdheid: het voelt alsof het nooit eens klaar is. Geef je meer dan je ontvangt, dan raakt op een gegeven moment je batterij leeg.

Ook onze innerlijke seizoenen kunnen ontregeld raken. Blijf je altijd maar in jouw innerlijke zomer zitten, dan komt er een moment dat je burn-out gaat: letterlijk opgebrand, figuurlijk door de zomerzon. Onze maatschappij is hierbij weinig behulpzaam: alles lijkt net zo hard door te denderen, winter of zomer, en alles is gericht op groei en expansie, de zomer-energie. Omdat wij mensen niet gemaakt zijn om altijd maar door te blijven gaan, zie je veel klachten als vermoeidheid, spanningen en lusteloosheid, zeker in de winter.

Hoe cyclisch leven je beschermt tegen stress

Omarm je cyclisch leven als manier van leven, dan beschermt dat tegen stress. Je leert namelijk hoe belangrijk rust is: je weet dat er na actie herstel nodig is, zowel in het klein als in het groot.

Een persoonlijk transformatieverhaal

Vóór ik cyclisch ging leven, rende ik altijd maar door, want ik had het gevoel dat dat ‘moest’ en verwacht werd. Ik nam te weinig rust en belandde in een burn-out. Het herstel ging langzaam, maar gestaag. Toen ik er grotendeels weer bovenop was, was ik nog niet bewust bezig met cyclisch leven. Ik was me er wel van bewust dat de manier waarop ik vóór mijn burn-out leefde, niet duurzaam vol te houden was, dus ik probeerde mezelf met dingen als meditatie en yoga ‘staande’ te houden. Maar toch verviel ik al snel in oude patronen: altijd maar doorgaan! Zelfs mediteren werd een moetje op mijn lange to-do-lijst.

De verandering kwam van binnenuit toen ik leerde over cyclisch leven. De conclusie is dat ik zelfzorg en rust heb leren prioriteren. Ik mediteer niet meer vanuit ‘moeten’, maar vanuit ‘willen’ en zelfliefde, omdat ik een innerlijk weten heb ontwikkeld dat aangeeft wanneer ik een pas op de plaats mag maken. Zeker als jonge ouder is dat essentieel – het is zó makkelijk om in de valkuil te stappen van ‘altijd maar aan staan’, zowel op werk als thuis. Ik gun iedereen de rust en het vertrouwen die voortkomen uit cyclisch leven: weten dat je leeft in lijn met je natuurlijke ritme. De gouden tip: kijk naar de natuur. Die geeft ons het goede voorbeeld.

Praktische eerste stappen naar cyclisch leven

De eerste stap is eigenlijk al gezet zodra je je bewust wordt dat er iets in jouw leven uit balans is. Vervolgens kun je jezelf de vraag stellen op welke gebieden van je leven jij te veel in de dag-energie zit. Waar geef je te veel, sta je aan en ben je druk in de weer? Waar mist de balans tussen actie en rust?

Misschien kom je tot de conclusie dat dit op meerdere levensgebieden speelt. Vaak is dit een patroon dat we onbewust met ons meedragen en dat overal in doorsijpelt. De stap tot verandering kan dus nogal wat voeten in de aarde hebben: je zult het anders moeten gaan doen. Heb je daar wat hulp bij nodig? Onze coaches staan voor je klaar. Neem vrijblijvend contact op voor een kennismaking.

Herken jij jezelf hier (misschien) in?

Het kan lastig zijn om zelf te beoordelen wat je voelt of waarom. Ik luister mee en help je inzicht te krijgen.

Contact met Reinoud

AuteurBabette

Eigenzinnige coach die lichaam, gevoel en zingeving verbindt en helpt ontdekken wat jou energie en richting geeft.

Meer van Babette