Duizeligheid door stress: oorzaak, herkenning en tips

Herken je dit? Je voelt je opeens duizelig of licht in het hoofd, zonder dat er een duidelijke reden voor is. Duizeligheid door stress wordt vaak onderschat, maar het kan je dagelijks leven flink beperken – soms zelfs zo erg dat je niet verder komt dan de rand van je bed. In dit artikel leggen we uit hoe duizeligheid door stress ontstaat, wanneer je eerst een arts moet raadplegen, hoe je het herkent en wat je er zelf aan kunt doen.

Wat is duizelig of een licht gevoel in het hoofd?

Je kunt duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd ervaren als een flauw of zweverig gevoel. Ook het gevoel flauw te vallen kan optreden, net zoals het beeld wazig of zwart kan worden, of dat je sterretjes ziet. Er zijn verschillende oorzaken die hiervoor kunnen zorgen, zoals:

• (Extreme) vermoeidheid
• Honger
• Angst of paniek
• Lang staan
• Hartkloppingen
• Een (te) warme omgeving
• Heftige emoties
• Stress
• Opstaan uit lig- of zithouding

Ook een flinke verkoudheid kan duizeligheid veroorzaken: je oren zijn dan verstopt en dat heeft invloed op je evenwichtsorgaan. Dat is een duidelijk aanwijsbare reden waarvan je weet dat die weer overgaat. Duizeligheid bij stress is wat lastiger te bepalen, waardoor er bij terugkerende duizeligheid niet direct aan stress wordt gedacht. Toch moet de kracht van stress niet onderschat worden. Naast pijn in je nek en spanningshoofdpijn is duizeligheid door stress een van de meest genoemde klachten bij mensen die veel stress ervaren.

Sluit eerst een medische aandoening uit

Heb je langere tijd last van duizeligheid, dan is het van belang eerst medische aandoeningen uit te sluiten. Stress mag ook gezien worden als een medische aandoening, maar er zijn een aantal aandoeningen waarbij medisch ingrijpen noodzakelijk is:

• De ziekte van Ménière. Komt vaker voor bij mensen tussen de 40 en 50 jaar en veroorzaakt heftige duizeligheidsaanvallen, zo hevig dat je tijdens een aanval niet meer kunt functioneren. Een aanval kan tot 12 uur duren. Op de lange termijn veroorzaakt deze ziekte oorsuizen en een permanent verminderd gehoor.
• Evenwichtsorgaan­ontsteking. Gaat vaak gepaard met een oorontsteking. De duizeligheid kan zo hevig zijn dat je medicijnen nodig hebt om misselijkheid te beperken. Vaak ging hier een luchtweginfectie aan vooraf.
• Een lage bloeddruk. Je bloeddruk is over het algemeen redelijk stabiel; is deze te laag, dan word je duizelig. Een lage bloeddruk is gevaarlijker dan een hoge – neem deze klachten serieus en bezoek een arts als je regelmatig een lage bloeddruk meet.
• Hersenbloeding. Heb je spontaan duizeligheidsklachten samen met ernstige hoofdpijn? Twijfel geen seconde om contact op te nemen met je arts. Dit kunnen de eerste tekenen zijn van een hersenbloeding. Na een korte periode kan uitval in ledematen ontstaan, wordt praten lastiger en wordt je zicht aan één kant aanzienlijk minder.
• Herseninfarct. Lijkt op een hersenbloeding, maar is het tegenovergestelde: bij een hersenbloeding is er een scheurtje in een bloedvat ontstaan, bij een herseninfarct is er sprake van een verstopping in een bloedvat. De symptomen van beide lijken sterk op elkaar.

Hoe zorgt stress voor duizeligheid?

Zijn andere medische aandoeningen uitgesloten? Dan richten we ons weer op duizeligheid veroorzaakt door stress. Doordat je meer prikkels verwerkt in periodes van stress, raakt je brein overbelast. Het brein is de grootste controlefreak die er bestaat: heeft het geen controle meer over de te verzenden prikkels, dan word je duizelig. Feitelijk is het een verstoring tussen het overeind houden van je lichaam, het gebruiken van je zintuigen en de overmaat aan prikkels – te vergelijken met een computer die meerdere taken tegelijk moet uitvoeren en dit even niet meer aankan.

Meer rust. Beter slapen. Meer energie.

• Inzicht in wat jouw slaap en energie beïnvloedt
• Minder stress en piekeren, meer rust in je hoofd
• Meer energie en balans gedurende de dag

Gratis intakegesprek

Concreet komt dit doordat stress ervoor zorgt dat we anders gaan ademhalen: sneller. Hierdoor verlies je meer koolstofdioxide, waardoor je lichaam zuurstof minder goed kan opnemen. Er komt zo minder zuurstof in de hersenen, wat kan zorgen voor hartkloppingen en resulteert in een duizelig of licht gevoel in het hoofd. Hetzelfde gebeurt wanneer je angst ervaart of heftige emoties opspelen: ook dan wordt de ademhaling oppervlakkiger.

Hoe herken je duizeligheid door stress?

Meestal beperken de fysieke klachten zich niet alleen tot duizeligheid. Alles in je lichaam staat met elkaar in verbinding, en zo brengt duizeligheid door stress vaak ook andere ongemakken met zich mee:

• Misselijkheid. Wanneer de wereld om je heen tolt, draait je hoofd voor jouw gevoel mee. Omdat je hier uit automatisme tegen vecht, word je misselijk.
• Verlies van evenwicht. Ga daarom zitten of liggen wanneer je duizelig wordt, het liefst op een plek waar je je lichaam volledig tot rust kunt brengen, bij voorkeur een stoel met hoofdsteun.
• Flauwvallen, of het gevoel hebben dat je flauwvalt.
• Hyperventilatie. Je gaat sneller ademen en je lichaam begint te hyperventileren. Probeer rustig te blijven en adem in een zak, of anders in je tot een kommetje gevouwen handen.
• Angst. Duizeligheid door stress is niet tastbaar en kan behoorlijk beangstigend zijn om mee te maken. Deze angst veroorzaakt hyperventilatie, maar hyperventilatie veroorzaakt op zijn beurt ook weer angst.

De gevolgen van duizeligheid door stress

Omdat duizeligheid door stress redelijk beangstigend kan zijn, gaat dit niet zonder gevolgen. Het kan zijn dat je de deur niet zo snel meer uit gaat, uit angst dat het buiten de deur gebeurt. Het gevoel dat je niet kunt vertrouwen op je eigen lichaam maakt je onzeker. Je gaat plekken met drukte vermijden en ontneemt jezelf daarmee de mogelijkheid om uitstapjes te maken. De angst kan de overhand nemen: lange piekersessies zijn je niet vreemd, je bent continu op je hoede dat het nogmaals gebeurt en je werkverzuim neemt aanzienlijk toe. Uiteindelijk kom je terecht in een negatieve spiraal, die lastig te doorbreken is. Het is een beetje een alsmaar durende vicieuze cirkel: stress veroorzaakt duizeligheid en duizeligheid veroorzaakt stress.

Wat kun je zelf doen?

Wanneer je je ervan bewust bent dat de duizeligheid veroorzaakt wordt door stress, kun je een aantal dingen doen.

Bij een aanval van duizeligheid is het van belang rustig te blijven. Hoe meer je ertegen vecht of jezelf inspant, hoe groter de kans op hyperventilatie of een paniekaanval.

Let op je ademhaling. Omdat de ademhaling die door stress verandert ervoor kan zorgen dat er te weinig zuurstof in de hersenen komt, is het belangrijk om op zo’n moment bewust op je ademhaling te letten. Leg je hand onder op je buik en adem rustig door je neus in, en adem vervolgens weer uit door van je mond een “tuutje” te maken. Adem naar je hand toe zodat je je buik omhoog voelt komen bij de inademing, en adem rustig uit door je mond. Door dit een paar keer te doen, krijgen je hersenen meer zuurstof omdat je ademhaling weer tot rust komt. Zo kun je een duizelig of licht gevoel in het hoofd vermijden of verminderen.

Om je ademhaling meer onder controle te krijgen, is het gunstig om niet alleen op momenten van stress, maar met regelmaat ademhalingsoefeningen te doen. Hierdoor zak je meer in je lijf en ervaar je meer rust. Doe je dit regelmatig en bewust, dan wordt deze diepe, ontspannen manier van ademhalen meer eigen, waardoor je jezelf sneller tot rust kunt brengen in een stressvolle situatie.

Verder helpt het om te achterhalen welke situaties ervoor zorgen dat je duizelig of licht in het hoofd wordt. Weet je dit niet precies te benoemen? Houd dan een periode een dagboek bij waarin je noteert wanneer je dit gevoel ervaart en in wat voor situatie je op dat moment zit, om zo goed inzicht te krijgen. Zie je dat het veelal veroorzaakt wordt door momenten die je stress geven, dan is het belangrijk om dit aan te pakken en stress te verminderen. In plaats van een directe oplossing te bedenken voor het duizelige gevoel, is het veel belangrijker om de oorzaak aan te pakken.

Houd er rekening mee dat je stress niet volledig kunt uitbannen. Hoe goed je ook leert omgaan met stress, er zullen altijd momenten blijven waarop je hartslag omhooggaat en je ademhaling sneller wordt omdat er iets spannends gebeurt – en daar is ook niets mis mee. Een beetje stress is gezond, het houdt ons gefocust en alert. Je kunt er echter wel voor zorgen dat je minder heftig reageert op stress en jezelf goed kunt kalmeren.

Om minder last te ervaren van een duizelig of licht gevoel in je hoofd door stress, kun je onderstaande tips gebruiken:

1. Doe regelmatig ademhalingsoefeningen waarbij je rustig in- en uitademt. Dit kun je ook doen op het moment dat je duizelig begint te worden door stress, zodat er weer voldoende zuurstof bij de hersenen komt.
2. Mediteer. Dit helpt je om meer rust in je leven te creëren. Door je gedachten op de achtergrond te zetten en echt naar je lichaam te luisteren, voel je beter waar jij écht behoefte aan hebt.
3. Beoefen mindfulness. Dit helpt je om meer bewust te worden van jezelf en je lichaam en leert je om echt in het nu te leven.
4. Doe aan yoga. Een goede manier van bewegen, ontspannen én gefocust zijn op een goede ademhaling. Je kunt je aanmelden voor een groep, maar yoga kan ook gemakkelijk vanuit huis.
5. Maak een korte wandeling als je stress ervaart en adem de frisse buitenlucht goed in en uit. Door te bewegen kun je stress verminderen en de frisse lucht doet je goed.
6. Blijf gezond eten en bewegen. Door middel van wandelcoaching kom je terug in het hier en nu, waardoor duizeligheid ook snel zal verminderen.

Hulp vragen is niets om je voor te schamen

Als je veel stress ervaart waardoor je vaak duizelig of licht in je hoofd bent, en je niet goed weet hoe je hier vanaf komt, kan het gunstig zijn om hulp te vragen. Onze coaches zijn gespecialiseerd in het behandelen van stress en burn-out en helpen je graag verder. Weet je niet goed hoe je rustig kunt blijven ademen, dan is het inschakelen van een professionele coach een uitkomst: je krijgt handvatten om met je duizeligheid om te gaan en dit met een goede ademtechniek beter onder controle te krijgen. Uiteindelijk zit een groot deel van de oplossing in het behandelen van je stressklachten of burn-out. Je coach helpt je met het krijgen van zelfinzicht in waar die klachten vandaan komen, niet alleen om je stressklachten te beperken, maar ook om op langere termijn stress tegen te gaan.

Herken jij jezelf hier (misschien) in?

Het kan lastig zijn om zelf te beoordelen wat je voelt of waarom. Ik luister mee en help je inzicht te krijgen.

Contact met Reinoud

AuteurReinoud

Compassievolle ervaringsdeskundige die helpt angst, stress en patronen te doorbreken en jezelf terug te vinden.

Meer van Reinoud