Wat is kwaliteit van leven en hoe houd je daar zelf de regie over?

Wat versta jij onder een goede kwaliteit van leven? Betekent dit dat je een kerngezond lichaam hebt, of dat je precies kan doen waar je zin in hebt omdat je de financiële vrijheid ervaart om eigen keuzes te maken? Of gaat het voor jou veel meer over een ongrijpbaar gevoel van innerlijke vrede? Hoe je het ook definieert, we streven er allemaal naar. Je kent vast de uitspraak wel: we willen allemaal oud worden, maar niemand wil oud zijn. Dat komt doordat we bang zijn dat onze levenskwaliteit hard achteruitgaat naarmate we ouder worden en de eerste gebreken zich aandienen. We willen een lang leven, maar dan wél een goed leven.

Kwaliteit van leven is veel breder dan alleen fysieke gezondheid; het draait vooral om jouw eigen perceptie, veerkracht en mindset. In dit blog ontdek je hoe jouw gedachten je levensgeluk bepalen en hoe je, zelfs bij fikse tegenslag of een burn-out, een betekenisvol en goed leven kunt ervaren.

Wat is de officiële definitie van kwaliteit van leven?

Laten we eerst eens kijken naar hoe de wetenschap ernaar kijkt. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) definieert het vrij vertaald als volgt: ‘De perceptie van individuen op hun levenspositie, in de context van de cultuur en het waardensysteem waarin zij leven, en in relatie tot hun persoonlijke doelen, verwachtingen, standaarden en belangen.’

Dat is nogal een mond vol, maar het begin van de zin verraadt direct de kern: het draait om een persoonlijke betekenis, want het gaat om jouw perceptie. Het hangt af van je levenspositie, de cultuur waarin je bent opgegroeid en de normen die je hebt meegekregen. Vallen jouw dromen en doelen ver buiten de context van de plek waar je je bevindt? Dan kan dat flink wat wrijving geven en direct leiden tot een verminderde levenskwaliteit.

Waarom is het breder dan alleen een goede gezondheid?

Kwaliteit van leven is dus een veel breder begrip dan simpelweg ‘een goede gezondheid’. Natuurlijk speelt je fysieke staat een grote rol, want hoe gezond je lijf is, bepaalt voor een deel hoe je je voelt en wat je mogelijkheden zijn. Een overduidelijk voorbeeld daarvan is iemand die afhankelijk is van een rolstoel. Deze persoon zal letterlijk fysieke hindernissen ondervinden bij het zich verplaatsen en bewegen in de maatschappij.

Maar hier komen we direct bij het psychische en allerbelangrijkste onderdeel. Vindt deze persoon het dag in dag uit frustrerend om beperkt te worden en vecht hij ertegen, of accepteert hij de situatie zoals die is? De mindset waarmee je naar je eigen fysieke beperkingen kijkt, speelt uiteindelijk een nog veel grotere rol in je dagelijkse geluk dan de fysieke beperking an sich.

Welke rol speelt eenzaamheid in je levenskwaliteit?

Er is nog een aspect dat van gigantische invloed is op de kwaliteit van leven, en dat is ons sociaal welbevinden. Wij mensen zijn sociale dieren en afzondering, uitsluiting of afwijzing hebben een verwoestende impact op ons welzijn. We kunnen afwijzing zelfs in ons brein ervaren als fysieke pijn, en eenzaamheid is bewezen een van de grootste bronnen van chronische stress.

Om nog even bij het voorbeeld van de rolstoelgebruiker te blijven: stel dat deze persoon een ongeluk heeft gehad en voorheen veel sociale contacten opdeed bij de plaatselijke sportvereniging. Als dat deel van zijn leven na het ongeluk ineens wegvalt, kan dat ontzettend eenzaam voelen.

Hoe ga je om met tegenslag en verandering?

Hier komt veerkracht om de hoek kijken. De één zal manieren vinden om toch betrokken te blijven bij de club en zijn sociale contacten te onderhouden door bijvoorbeeld een bestuursfunctie op zich te nemen. Een ander ontwikkelt misschien de belemmerende overtuiging dat hij niks meer te zoeken heeft bij de vereniging nu hij niet meer kan meesporten. Als hij zich uitschrijft en de verbinding verbreekt, ligt een sociaal isolement op de loer.

Kwaliteit van leven is dus door en door subjectief en hangt sterk af van jouw gedachten over de situatie. Tegenslag krijgen we vroeg of laat allemaal voor onze kiezen. De manier waarop je omgaat met tegenslag, bepaalt uiteindelijk je levensvreugde. Bij het ouder worden gaan we fysiek achteruit, maar ga je dan letterlijk bij de pakken neerzitten of kijk je naar wat er nog wél kan? Misschien haal je ineens voldoening uit hele andere activiteiten en verruil je de wandelclub met net zoveel plezier voor een bridgeclub.

Hoe behoud je kwaliteit van leven tijdens een burn-out?

Veel van de mensen die bij Liberi aankloppen zijn (relatief) jong, staan volop in de maatschappij, hebben een gezin en actieve hobby’s. En toch is er een moment dat de koek simpelweg op is. Door langdurige stress zijn ze in een burn-out terechtgekomen en hun kwaliteit van leven is drastisch gekelderd. Wat doe je dan?

Ook in dit geval is je mindset je belangrijkste gereedschap. Heb je er een gigantisch, afwijzend oordeel over dat je lichaam is opgebrand? Vind je jezelf zwak omdat je niet meer kunt presteren zoals voorheen? Dan sla je jezelf figuurlijk met de zweep en maak je het jezelf nog tien keer zo zwaar. Je kunt er echter ook voor kiezen om te accepteren dat de situatie nu is zoals die is. Om even helemaal niks van jezelf te verlangen, de tijd te nemen om echt uit te rusten en met mildheid naar jezelf te kijken als je weer eens lusteloos op de bank zit. Ondanks dat je in een pittige crisis zit, kun je door die acceptatie toch een gevoel van rust ervaren, wat essentieel is voor een duurzaam herstel.

Herken jij jezelf hier (misschien) in?

Het kan lastig zijn om zelf te beoordelen wat je voelt of waarom. Ik luister mee en help je inzicht te krijgen.

Contact met Reinoud