Koos van Plateringen: “Ik was een tikkende tijdbom”

Wanneer raak je weg van jezelf?

De centrale vraag in De Weg van Jezelf is altijd dezelfde: was er een moment waarop je ver verwijderd raakte van wie je werkelijk bent? Voor Koos begon dat proces al vroeg. Als kind merkte hij dat de dingen waar hij blij van werd niet altijd pasten binnen het beeld van wat anderen normaal vonden. Daardoor leerde hij zichzelf steeds meer aan te passen. Niet omdat iemand hem bewust vertelde dat hij niet zichzelf mocht zijn, maar omdat hij al jong voelde dat anders zijn vragen of reacties kon oproepen. Zo ontstond langzaam een aangepaste versie van hemzelf. Een versie die goed functioneerde, succesvol kon zijn en zich makkelijk aan anderen kon aanpassen. Maar voortdurend aanpassen kost energie. Zeker wanneer je steeds verder verwijderd raakt van wat je zelf voelt, nodig hebt of werkelijk wilt.

Alcohol als manier om spanning te verdoven

Alcohol kwam niet van de ene op de andere dag als probleem zijn leven binnen. Zoals voor veel mensen begon drinken als iets sociaals. Een drankje tijdens het uitgaan, op een verjaardag of in het weekend. Langzaam veranderde de functie van alcohol. Het werd niet alleen iets gezelligs, maar ook een manier om spanning los te laten. Koos vertelt hoe hij doordeweeks op hoog niveau functioneerde. Hij werkte hard, sportte, lette op zijn gezondheid en bouwde aan een succesvolle carrière. Tegelijkertijd stond er veel spanning op zijn leven. In het weekend moest die spanning eruit. Alcohol werd het ventiel. Wat begon als ontspanning, liep steeds vaker uit de hand. Koos vertelt eerlijk over black-outs, ruzies en situaties waarin hij zichzelf niet meer herkende. Aan de buitenkant leek veel goed te gaan. Juist daardoor was het lange tijd moeilijk om te erkennen dat alcohol een probleem was geworden.

Een alcoholprobleem ziet er niet voor iedereen hetzelfde uit

Een belangrijk onderwerp in het gesprek is het beeld dat veel mensen hebben van iemand met een alcoholprobleem. Je hoeft niet iedere dag te drinken om last te hebben van alcohol. Je kunt een carrière hebben, sporten, relaties onderhouden en ondertussen toch merken dat je de controle over je alcoholgebruik verliest.

Een belangrijke vraag die Koos stelt is daarom niet alleen hoeveel je drinkt, maar vooral:

• Heb je last van je alcoholgebruik?
• Drink je vaker of meer dan je van plan was?
• Vind je het moeilijk om te stoppen zodra je begint?
• Gebruik je alcohol om stress, spanning of emoties te dempen?

Herkenning betekent niet automatisch dat je jezelf een label hoeft te geven. Het kan wel een uitnodiging zijn om eerlijk te kijken naar de rol die alcohol in je leven speelt.

Het moment waarop het niet langer kon

Voor Koos kwam er uiteindelijk een moment waarop doorgaan geen optie meer was. Zijn alcoholgebruik had steeds meer invloed op zijn relatie, zijn omgeving en zijn eigen leven. Op 17 september 2017 stopte hij met drinken. Maar stoppen met alcohol betekende niet dat alle problemen ineens verdwenen. Integendeel. Zonder verdoving kwam er ruimte voor alles wat eerder werd weggedrukt. Gevoelens, onzekerheden, oude overtuigingen en pijn werden zichtbaarder. Dat maakte het proces soms confronterend, maar gaf Koos ook de mogelijkheid om zichzelf opnieuw te leren kennen.

Als je stopt met verdoven, ga je meer voelen

Alcohol kan tijdelijk rust geven. Het kan spanning dempen en ervoor zorgen dat je even minder voelt. Maar wanneer je stopt met verdoven, komt het leven ook weer voller binnen. Koos omschrijft dit als leven in meer dimensies. Verdriet kan sterker voelen, maar plezier ook. Ongemak is niet langer iets dat direct hoeft te verdwijnen. Dat vraagt oefening. Kun je verdriet voelen zonder het meteen op te lossen? Kun je spanning ervaren zonder ervoor weg te lopen? Kun je accepteren dat niet iedere emotie prettig hoeft te zijn? Voor Koos werd dat een belangrijk onderdeel van zijn ontwikkeling. Niet alles hoeft opgelost of verdoofd te worden. Sommige gevoelens mogen er simpelweg zijn.

De aangepaste versie van jezelf

In de podcast spreekt Koos over de aangepaste versie van jezelf. Veel mensen ontwikkelen die versie al vroeg in hun leven. Je leert wat anderen prettig vinden. Je ontdekt hoe je waardering krijgt. Je past je gedrag aan om erbij te horen, conflicten te voorkomen of succesvol te zijn. Die aangepaste versie is niet per definitie verkeerd. Vaak heeft die je juist geholpen om je weg te vinden. De vraag is alleen: wie bepaalt uiteindelijk hoe jij leeft? Wanneer je voortdurend kijkt naar wat anderen van je verwachten, kun je langzaam het contact verliezen met wat jij zelf nodig hebt. Dan leef je misschien een succesvol leven, maar niet altijd een leven dat echt als jouw leven voelt.

Van jezelf aanpassen naar jezelf accepteren

Een belangrijk keerpunt in het leven van Koos was het besef dat hij niet langer hoefde te bewijzen dat hij goed genoeg was. Zelfacceptatie betekent niet dat je nooit meer twijfelt. Het betekent ook niet dat onzekerheid volledig verdwijnt. Het betekent dat je het stemmetje dat zegt dat je niet goed genoeg bent steeds beter leert herkennen. Je hoeft dat stemmetje niet meer automatisch te geloven. Je kunt jezelf opnieuw de vraag stellen:

Wat wil ik eigenlijk, wanneer ik even niet bezig ben met wat anderen van mij verwachten?

Dat is geen vraag waarop je altijd direct een antwoord hoeft te hebben. Soms begint de weg terug naar jezelf juist met vertragen en opnieuw leren luisteren.

Persoonlijk leiderschap begint bij eerlijk kijken

Voor Koos gaat persoonlijk leiderschap niet alleen over presteren of doelen bereiken. Het gaat over zelf de regisseur van je leven worden. Dat betekent keuzes maken die passen bij jouw waarden, jouw grenzen en jouw leven. Niet automatisch leven vanuit oude patronen, verwachtingen of verdoving, maar steeds opnieuw onderzoeken:

• Wat heb ik nu nodig?
• Welke keuze past echt bij mij?
• Waar ga ik over mijn eigen grens?
• Waar houd ik mezelf klein?

Juist wanneer je beter leert luisteren naar jezelf, ontstaat er minder behoefte om voortdurend te ontsnappen.

Wat kun je doen als je je zorgen maakt om iemand?

In het gesprek komt ook de vraag voorbij wat je kunt doen als iemand in je omgeving worstelt met alcohol. Een van de belangrijkste adviezen is om zoveel mogelijk weg te blijven van oordeel. Je kunt benoemen wat je ziet en delen wat dat met jou doet. Bijvoorbeeld:

“Ik zie dat dit gebeurt. Ik maak me zorgen om je. Kan ik iets voor je doen?”

Je kunt iemand niet dwingen om te veranderen. Je kunt wel eerlijk zijn, betrokken blijven en vanuit liefde je zorgen uitspreken. Soms is juist zo’n gesprek het begin van een verandering.

De eerste stap hoeft niet groot te zijn

Misschien herken je iets van jezelf in het verhaal van Koos. Misschien gaat het niet over alcohol, maar over een andere manier waarop je probeert te ontsnappen aan stress, spanning of moeilijke gevoelens. De eerste stap hoeft niet meteen een grote beslissing te zijn. Het kan beginnen met eerlijk erkennen dat iets niet meer goed voelt. Met het uitspreken van wat er speelt. Met iemand in vertrouwen nemen. Toegeven dat je hulp nodig hebt is geen zwakte. Het kan juist een krachtige stap zijn richting meer rust, regie en verbinding met jezelf.