Irritaties: waar ze vandaan komen en hoe je ze effectief loslaat

Irritaties ontstaan vaak wanneer we chronisch overprikkeld zijn of wanneer het gedrag van een ander onbewust botst met onze eigen kernwaarden, maar door tijdig grenzen aan te geven en bewust te ontprikkelen in de natuur, kun je deze opgebouwde spanning weer loslaten.

In het verkeer, binnen een relatie, door geluidsoverlast of door het gedrag van een collega: we hebben er allemaal weleens mee te maken. Hoe dichter we op elkaars lip zitten, hoe sneller de spanning oploopt. Zeker in een dichtbevolkt land als Nederland ontkomen we simpelweg niet aan het gedrag van anderen. Waar ze in uitgestrekte gebieden ongestoord op een flinke lap grond wonen, delen wij hier muren, tuinen en straten. Irritaties zijn dan ook onvermijdelijk, maar hoe je ermee omgaat, bepaalt of ze je dag ruïneren of niet.

Welke factoren lokken bij jou de meeste irritaties uit?

Als je merkt dat je lontje steeds korter wordt, is het goed om eerlijk te analyseren waar je precies op aanslaat. Is het voornamelijk geluid? Zijn het specifieke karaktereigenschappen van mensen in je directe omgeving? Persoonlijk ben ik bijvoorbeeld erg gevoelig voor geluiden en geuren. Werklui die voor mijn deur pauze houden en staan te roken, waarna de geur mijn woonkamer intrekt, wekken bij mij direct weerstand op. Als je in die frustratie blijft hangen, bouwt de spanning in je lijf zich alleen maar verder op.

Hoe helpt actie ondernemen tegen een opgelaten gevoel?

Je hebt altijd de keuze om de situatie te veranderen of bespreekbaar te maken. Je kunt werklui vriendelijk vragen of ze iets verderop willen gaan staan, of met je buren afspreken dat ze na een bepaalde tijd niet meer boren of harde muziek luisteren.

Zelf heb ik ooit een brief geschreven aan een agressieve, luidruchtige buurman waar ik stiekem best een beetje bang voor was. Ik heb het heel erg bij mezelf gehouden en rustig uitgelegd wat de geluidsoverlast fysiek met me deed. Op deze manier bleef ik niet eenzaam zitten broeden op mijn irritaties. Ik nam de regie terug en kwam voor mezelf op. Hoewel je nooit controle hebt over hoe een ander reageert, gaf die actie alleen al enorm veel rust.

Wat vertellen jouw ergernissen over je eigen valkuilen?

Soms zijn irritaties een hele directe spiegel voor je eigen gedrag. In de psychologie noemen we dit een allergie. Het kan verhelderend zijn om daar eens nuchter naar te kijken.

Ik kan me bijvoorbeeld enorm storen aan mensen die heel luidruchtig of theatraal aanwezig zijn. Mijn eerste gedachte is dan: moet je zo om aandacht vragen? Maar als ik eerlijk ben, zit er een les in dat gedrag. Een van mijn eigen kwaliteiten is bescheidenheid, maar mijn valkuil is dat ik daardoor soms onzichtbaar word. Mijn ergernis vertelt me eigenlijk dat ik zélf wel iets meer ruimte mag innemen en me mag laten horen. Ik irriteer me aan degene die iets doet wat ik zelf stiekem wat meer zou mogen doen.

Wat is de rol van hoogsensitiviteit bij irritaties?

Soms is de verklaring puur fysiologisch. Als je hoogsensitief bent, komen externe prikkels ongefilterd en harder binnen dan bij de gemiddelde persoon. Je raakt snel emotioneel overladen door het nieuws, of de drukte in de stad put je in no-time uit.

Wanneer je hersenen de constante stroom aan informatie niet meer kunnen verwerken, voel je je overweldigd en slaat dit vrijwel direct om in onredelijke ergernissen. Het is dan essentieel om te accepteren dat jouw systeem sneller behoefte heeft aan momenten om te ‘ontprikkelen’. Dit betekent simpelweg dat je jezelf bewust in een neutrale omgeving plaatst. Dat kan een stille kamer zijn zonder prikkels, een moment om jezelf op te laden met een boek, of een wandeling buiten de bebouwde kom.

Waarom helpt de natuur zo effectief om weer tot rust te komen?

We irriteren ons zelden aan het ritselen van bladeren of het zingen van een vogel. De natuur levert namelijk wel prikkels, maar ze vragen geen actie of reactie van ons brein. Dit heeft een direct, helend effect op ons zenuwstelsel.

Wandelen in het groen verlaagt meetbaar onze gevoelens van stress, onrust en zelfs depressie. Daarnaast scheiden bomen zogenaamde fytonciden uit, stoffen die ongemerkt ons immuunsysteem versterken. In Japan is bosbaden (Shinrin-yoku) niet voor niets een erkende behandelmethode om weer tot jezelf te komen en de batterij te verkwikken.

Wanneer je bewust door het bos loopt, zonder de afleiding van een telefoon, verdwijnen irritaties vaak al snel naar de achtergrond. Je laat de controle los en geeft je aandacht aan de ruimte om je heen. Ga jij weleens bewust de natuur in om te ontstressen? Het is een van de meest toegankelijke en effectieve manieren om de angel uit je dagelijkse frustraties te halen.

Herken jij jezelf hier (misschien) in?

Het kan lastig zijn om zelf te beoordelen wat je voelt of waarom. Ik luister mee en help je inzicht te krijgen.

Contact met Reinoud