Hypochondrie

dinsdag 19 februari 2019

Angst om ernstig ziek te zijn (hypochondrie)

De angst om ernstig ziek te zijn wordt ook wel hypochondrie genoemd. Hypochondrie is een psychische aandoening. Het zorgt ervoor dat de persoon in kwestie altijd alert is op signalen die kunnen betekenen dat er iets niet goed is met de gezondheid. Het lichaam wordt regelmatig gecheckt op ‘vreemde’ dingen om te controleren of er iets aan de hand is. Ieder ding wat ‘anders’ of ‘raar’ voelt is verdacht. Ook wanneer een ander ziek is kan dit zorgen voor angst. Maar wat is hypochondrie (of ziektevrees) precies?

hypochondrie-stress

Wat is hypochondrie?

Hypochondrie is een psychische aandoening die gepaard gaat met angst om ernstig ziek te worden. De persoon in kwestie kan de locatie, de ernst en de duur van lichamelijke ‘afwijkingen’ tot in de detail beschrijven. Hoewel er in veel gevallen contact wordt opgenomen met een (huis)arts voor controle, wordt er vaak niets gevonden wat aan een ziektebeeld gekoppeld is. De (huis)arts probeert de persoon gerust te stellen. De persoon in kwestie is echter vooral bang dat de (huis)arts iets gemist heeft. Iemand met hypochondrie is er heilig van overtuigd dat er iets met hem/haar mis is. Het behandelen en herstellen van hypochondrie is ingewikkeld.

Hypochondrie is een psychosomatische aandoening: de emotionele/psychische klachten uiten zich lichamelijk.

Typerend bij hypochondrie is dat mensen regelmatig het hele lichaam checken op oneffenheden of dingen die er niet moeten zitten. Denk hierbij aan een bultje of roodheid. Ook het gevoel van jeuk, pijn of steken kan voor mensen met angst om ernstig ziek te zijn genoeg zijn om alarmbellen af te laten gaan. Hetzelfde geldt voor het hebben van hoofdpijn, een droge mond of tintelingen of iemand in je omgeving die ziek is (en jou misschien kan besmetten). Ieder signaal wordt opgepikt en het wordt direct gelinkt aan een ernstige ziekte. Wanneer deze gedachten op komen, kunnen deze gedachten omslaan in angst en paniek.

Hoewel iemand met hypochondrie regelmatig naar de huisarts kan gaan als er weer een lichamelijke klacht ervaren wordt, kan de huisarts vaak niets doen. In veel gevallen is er lichamelijk niets aan de hand. Er kan dan geen aanleiding gevonden worden voor de klachten die ervaren worden.

Angst om ernstig ziek te zijn: op zoek naar bevestiging

Het vervelende is dat mensen met hypochondrie er vaak van overtuigd zijn dat er iets met ze aan de hand is. De dokter kan veelal geen diagnose geven voor de lichamelijke klachten waardoor angst en paniek toeneemt. De persoon in kwestie is er van overtuigd dat er iets aan de hand is en omdat dit geen bevestiging krijgt, kan dit erg beangstigend zijn. Zij hebben namelijk het gevoel dat er iets niet goed is.

Je kunt proberen een persoon met angst om ernstig ziek te zijn gerust te stellen, door te vertellen dat er niets aan de hand is. Maar vaak is dit behoorlijk lastig. Juist omdat iemand met hypochondrie ervan overtuigd is dat er iets mis is, overtuig je iemand niet zomaar dat het allemaal wel goed komt, of dat er echt niets aan de hand is.

De angst die ontstaat bij hypochondrie kan zich op verschillende manieren uiten, dit is bij ieder persoon anders en ook niet alle signalen hoeven voor te komen:

  • Het gevoel dat je controle verliest over jezelf
  • Benauwdheid
  • Koude rillingen en beven
  • Drukkend gevoel op de borst
  • Hartkloppingen
  • Droge mond
  • Hoofdpijn
  • (Veel) zweten
  • Gevoel dat je gek wordt of zelfs dood gaat
  • Flauwvallen, duizeligheid
  • Gedesoriënteerd zijn – niet meer weten waar je bent
  • Rood worden

Zoals je ziet is het best een diepliggende angst en kan het veel narigheid veroorzaken. Juist daarom is het zo belangrijk dat er hulp wordt gezocht, voordat het van kwaad naar erger gaat.

hypochondrie-burn-out

Hoe ontstaat angst om ernstig ziek te zijn?

Hypochondrie is een angststoornis waarvan niet precies duidelijk is hoe het ontstaat en waarom. Wel blijkt het zo te zijn dat erfelijkheid een rol speelt, net zoals het karakter en de opvoeding. Wanneer iemand door zijn/haar karakter kwetsbaar, angstig en onzeker is, is er eerder kans op een angststoornis zoals hypochondrie. Hetzelfde geldt voor iemand die erg beschermd is opgevoed, iemand die ouders heeft die vaak naar de huisarts gingen, of juist wanneer iemand te horen heeft gekregen altijd op te moeten letten omdat er altijd iets aan de hand kan zijn.

Daarbij lijkt het erop dat neurotransmitters invloed hebben: bij de één is het zenuwstelsel gevoeliger voor angstgevoelens dan bij de ander. Deze gevoeligheid wordt veroorzaakt door neurotransmitters.

Het is een vicieuze cirkel waar mensen met angst voor ernstig ziek te zijn in zitten; ze zijn angstig waardoor lichamelijke klachten (kunnen) ontstaan, deze klachten zorgen weer voor extreme angst om ernstig ziek te worden. De onzekerheid die het geeft dat er geen diagnose is maar dat je wel denkt ziek te zijn zorgt voor nog meer angst en paniek. Lichamelijke klachten zullen toenemen waardoor hypochondrie in stand blijft.

Hoewel iedereen kans heeft op hypochondrie, zijn er naast karaktereigenschappen, opvoeding en erfelijkheid verschillende situaties waarbij het vaker voorkomt:

  • mensen die alleen wonen
  • Mensen die depressief zijn (of zijn geweest)
  • Wanneer men zonder werk zit of een laag inkomen heeft
  • Mensen met een verslaving
  • Wanneer iemand een trauma heeft opgelopen

Zoek hulp om klachten te verlichten

Hoewel de huisarts in de meeste gevallen niets kan vinden als je met lichamelijke klachten langs komt, kan de huisarts wel wat voor je betekenen als het gaat om hypochondrie. De klachten zijn veelal niet lichamelijk maar psychisch, de huisarts kan adviseren om bijvoorbeeld met een coach contact op te nemen. Het gaat niet om de lichamelijke klachten die worden ervaren, maar om de angst die in het systeem zit. Door te praten met een professional kan de angst worden afgenomen waardoor uiteindelijk ook de angst om ernstig ziek te worden zal verminderen of zelfs verdwijnen.

Het is belangrijk dat je leert omgaan met de klachten die je hebt, zodat je er niet zoveel hinder van ervaart. Dit kun je doen door jezelf af te leiden als je geobsedeerd je lichaam wilt bekijken of je angstig voelt. Het kan helpend zijn om een rondje te lopen, te focussen op je ademhaling, contact op te nemen met iemand waarbij je je verhaal kunt doen of het uitvoeren van een hobby. In het Liberi Fasenplan richten we ons vooral in de fase “acceptatie” en “stabilisatie” op het herkennen van niet helpende gedachten en het vinden van passende interventies om jou te helpen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Dit bericht:

Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van stress en burn-out. Door je aan te melden voor onze nieuwsbrief ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden.

Coach Tom

Onze coaches staan voor je klaar

Onze coaches

Vind coaches in jouw buurt

×
Schrijf je nu in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws over stress en burn-out. Inschrijven