Zoeken

Zoeken sluiten

De visie van Gabor Maté op stress

maandag 5 februari 2024

De Hongaars-Canadese arts en auteur Gabor Maté is de afgelopen jaren wereldberoemd geworden met zijn boeken en presentaties over verslaving, trauma en geestelijke gezondheid. Hij is geboren in 1944 in Boedapest en heeft meer dan 40 jaar ervaring als arts, met specialisaties in huisartsgeneeskunde, palliatieve zorg en verslavingszorg. Maté heeft vijf bestsellers geschreven, die in meer dan 30 talen zijn vertaald, waaronder de boeken ‘Wanneer je lichaam nee zegt’ over de link tussen stress en chronische ziekten en ‘De mythe van normaal’ over de impact van trauma op onze mentale en fysieke gezondheid. Zijn bekendheid is niet voor niets; Maté voegt iets belangrijks toe aan het publieke debat over stress. In dit artikel lees je wat zijn visie is.

Gabor Maté’s belangrijkste inzichten

Maté’s boeken volgen ongeveer dezelfde lijn en zijn dus relatief makkelijk te vatten in een aantal kernpunten. Dit zijn de belangrijkste inzichten uit zijn werk:

  1. Trauma is wijdverspreid en heeft een diepe impact op onze gezondheid: Maté stelt dat trauma (volgens hem “een diepe emotionele wond die gevormd wordt wanneer we overweldigd worden door stress en onze coping-mechanismen falen”)  veel meer voorkomt dan we denken en dat het een belangrijke oorzaak is van chronische ziekten, mentale problemen en verslaving. Vooral wat betreft de impact op chronische ziekten is Maté vernieuwend… Hij refereert naar tal van wetenschappelijke studies die een verband laten zien tussen trauma en ziektes als auto-immuunziekten (reuma, MS), kanker (borst-, prostaat-, long-, darm-), hartaanvallen, diabetes type 2, astma en het chronisch vermoeidheidssyndroom. Belangrijk is om te benadrukken dat er hier nooit sprake is van schuld. Ziekte overkomt mensen.
  2. Stress is een belangrijke factor in ziekten: Maté legt uit hoe chronische stress ons lichaam en geest kan uitputten en ons vatbaarder maakt voor ziekten.
  3. Genezing is mogelijk: Maté benadrukt dat het mogelijk is om te herstellen van trauma en chronische stress. Hij pleit voor een holistische benadering van gezondheid die gericht is op het bevorderen van veerkracht en welzijn.

Het is belangrijk om te onthouden dat de oorzaken van chronische ziekten complex zijn en dat er vaak meerdere factoren een rol spelen. Stress en trauma zijn echter belangrijke factoren die we niet kunnen negeren.

gabor maté stress

Visie op verslaving

De schrijver hanteert een zeer breed begrip van verslaving. De meeste mensen zijn wel ergens aan verslaafd, bijvoorbeeld: alcohol, suiker, werk, sport, pleasen, controleren, tv kijken… Maté stelt dat verslaving haar wortels heeft in de kindertijd, wanneer kinderen zich niet veilig of verbonden voelen met hun verzorgers. Kinderen die opgroeien in onveilige, instabiele of onvoorspelbare omgevingen hebben vaak moeite om zich te hechten aan anderen en een gevoel van veiligheid te ontwikkelen. Dit kan leiden tot een verhoogde gevoeligheid voor stress en angst, die op latere leeftijd kan resulteren in verslaving.

Als voorbeeld kunnen we denken aan een gevoelige man die opgroeit onder het toeziend oog van een neurotische moeder en een gestreste vader. Het kind heeft behoefte aan aandacht en liefde, maar in plaats daarvan wordt hij geconfronteerd met de neuroses van zijn ouders. Diep van binnen voelt hij zich onmachtig en onveilig, en als reactie kan hij coping strategieën ontwikkelen om te overleven: pleasen jegens zijn ouders zodat het probleem niet nog groter wordt, alles extreem controleren om een schijnveiligheid en schijncontrole te realiseren, hyperonafhankelijk zijn, zijn emoties (boosheid) onderdrukken en zich klein maken. Deze patronen neemt hij mee naar zijn volwassen leven.

Maté benadrukt het belang van een “hechtingsgerichte” benadering bij de behandeling van verslaving. Dit betekent dat het herstellen van het vermogen om verbinding te maken met anderen en zich veilig te voelen essentieel is voor het herstel van verslaving. Dit kan worden bereikt door middel van counseling, therapie en andere vormen van ondersteuning die gericht zijn op het opbouwen van gezonde relaties.

Onze coaches zijn gespecialiseerd in het coachen van mensen met stress en burn-out, depressie en angst- en/of paniekaanvallen. Wij zorgen dat je snel de juiste hulp krijgt.
Online cursus
159.00
Online cursus
Stap voor stap stressvrij, bewezen effectief, op basis van het Liberi Fasenplan.

Visie op stress en trauma

Stress en trauma kunnen volgens Maté dus leiden tot ziektes. Dit gaat via een aantal mechanismes:

  • Verzwakking van het immuunsysteem: Chronische stress kan het immuunsysteem verzwakken, waardoor we vatbaarder worden voor infecties en andere ziekten.
  • Ontregeling van hormonen: Stress kan de hormoonbalans in ons lichaam verstoren, wat kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen.
  • Versnelde veroudering: Chronische stress kan onze cellen beschadigen en het verouderingsproces versnellen.
  • Ontstekingen: Stress kan chronische ontstekingen in het lichaam veroorzaken, wat een belangrijke risicofactor is voor verschillende chronische ziekten.

Maté legt op een mooie manier de link tussen psychologische processen en fysieke processen. De scherpe scheiding tussen lichaam een geest zoals sommige artsen die hanteren, klopt volgens hem niet. Bijvoorbeeld: Maté spreekt met een man die het erg moeilijk vind om zijn grenzen aan te geven richting de buitenwereld. Hij laat over zich heen lopen en maakt zich klein. Hij zegt eigenlijk nooit ‘nee’ (onderdrukt zijn emoties, zijn diepe onderbuikgevoel). Maté stelt dat het lichaam dan alsnog ‘nee’ zegt door ziek te worden. Iemand die zich in psychologisch opzicht niet kan weren tegen de buitenwereld, zal zich fysiek ook niet meer kunnen weren tegen ziektes.

Maté wijst erop dat veel van onze stressreacties worden gevormd door vroege ervaringen van onveiligheid en onzekerheid. Bijvoorbeeld, als we zijn opgegroeid in een omgeving waarin we vaak werden blootgesteld aan verwaarlozing, misbruik of trauma, kunnen we meer vatbaar zijn voor stress en moeilijkheden hebben om ermee om te gaan. Maté is ook van mening dat onze persoonlijkheidskenmerken een rol spelen bij onze reactie op stress. Mensen die perfectionistisch zijn of een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben, kunnen bijvoorbeeld meer stress ervaren dan mensen die minder streng voor zichzelf zijn.

gabor maté burn-out

Visie op herstel

Een van de belangrijkste manieren om veerkracht te ontwikkelen, aldus Maté, is het creëren van veiligheid en zekerheid in ons leven. Dit kan betekenen dat we ons richten op het creëren van gezonde relaties, stabiele financiën en een ondersteunende omgeving.

Bovendien benadrukt Maté het belang van zelfzorg en zelfcompassie bij het omgaan met stress. Hij moedigt mensen aan om vriendelijk en geduldig te zijn met zichzelf en om hun behoeften serieus te nemen.

Een ander belangrijk aspect van het omgaan met stress, volgens Maté, is het ontwikkelen van emotionele intelligentie. Dit omvat het vermogen om onze emoties te herkennen en te reguleren, en om empathie en begrip te tonen voor anderen. Maté benadrukt dat deze vaardigheden kunnen worden ontwikkeld door middel van zelfreflectie, mindfulness en therapie.

Ten slotte stelt Maté dat het belangrijk is om te begrijpen dat stress een natuurlijke en onvermijdelijke ervaring is. In plaats van te proberen stress volledig te vermijden, pleit hij voor het leren omarmen van stress als een kans om te groeien en te leren. Door onze reacties op stress te onderzoeken en te veranderen, kunnen we sterker en veerkrachtiger worden.

Burn-out test
Gratis
Burn-out test
Onze gratis burn-out test geeft je in 50 vragen antwoord hoe het nu daadwerkelijk is gesteld met jouw stressniveau.

Aan de slag

Maté is zeer maatschappijkritisch. Hij benadrukt het belang van het creëren van gezonde omgevingen en relaties die ons ondersteunen in ons leven. Hij pleit voor een samenleving die gebaseerd is op verbinding, empathie en mededogen, en die individuen in staat stelt om te gedijen in plaats van te overleven. De uitdaging ligt bij jou om een leven te creëren wat hierop lijkt in een maatschappij die soms erg individualistisch is. En dat begint met de relatie met jezelf: de schrijver stelt dat het belangrijk is om onszelf te accepteren zoals we zijn, inclusief onze zwakheden en gebreken, en om ons te richten op het ontwikkelen van een gezonde en liefdevolle relatie met onszelf.

De zeven A’s van genezing zijn een concept ontwikkeld door Gabor Maté om de factoren te beschrijven die belangrijk zijn voor het herstellen van trauma en het bevorderen van gezondheid en welzijn. De zeven A’s zijn (vertaald uit het Engels):

1. Acceptatie:

  • Erkennen en accepteren dat trauma een realiteit is en dat het ons leven heeft beïnvloed.
  • We hoeven ons trauma niet te leuk te vinden of te accepteren, maar we moeten het wel erkennen als een feit.

2. Bewustzijn (Awareness):

  • Leren over de impact van trauma op onze gedachten, gevoelens en gedrag.
  • Dit kan door middel van therapie, zelfhulpboeken, of andere vormen van educatie.

3. Boosheid (Anger):

  • Het onderdrukken van boosheid of steeds in woede uitbarsten zijn beiden ongezond. Met het op een gezonde manier uiten van boosheid kom je voor jezelf op en geef je aan dat je er toe doet, zonder daarbij over andermans grenzen heen te gaan.
  • Onderzoek de bron van je boosheid, praat er met iemand over en uit het op een fysieke manier, bijvoorbeeld in sport of yoga. Wees assertief en stel je grenzen waar nodig.

4. Autonomie:

  • De verantwoordelijkheid nemen voor ons eigen leven en onze eigen keuzes maken.
  • Dit omvat het leren om grenzen te stellen en voor onszelf te zorgen.

5. Hechting (Attachment):

  • Om te kunnen genezen is het nodig om datgene waarvan we ons in het verleden emotioneel hebben afgesloten opnieuw toe te laten.
  • De overtuiging dat we het niet waard zijn om liefde te ontvangen, kunnen we transformeren in de overtuiging dat we liefde wel waard zijn.

6. Assertiviteit (Assertion):

  • Assertiviteit gaat bij Maté over onze waardevolheid ongeacht prestaties, persoonlijkheid etc. Je hoeft je bestaan niet te rechtvaardigheden, je bent goed genoeg als mens.
  • Je bent niet pas goed genoeg wanneer je succesvol bent of anderen helpt.

7. Affirmatie:

  • Maté bedoelt hier met affirmatie het erkennen of bevestigen van iets (to affirm).
  • Ten eerste affirmatie gaat over ons creatieve zelf; erken dat jij net als ieder mens iets wilt creëren, erken je creatieve zelf.
  • De tweede affirmatie gaat over de verbinding met iets groters; een hoger doel, het universum… Erken je verbinding met het grotere, waar je niet alleen bent.

De zeven A’s van genezing zijn een holistische benadering van herstel die het belang van lichaam, geest en ziel benadrukt.

gabor maté woede

Conclusie

Maté benadrukt het belang van het begrijpen van de interne factoren die onze reactie op stress beïnvloeden, zoals onze jeugdervaringen en persoonlijkheidskenmerken. Hij pleit voor het ontwikkelen van veerkracht en interne hulpbronnen om met stress om te gaan, evenals het omarmen van stress als een kans om te groeien en te leren. Door onze reacties op stress te onderzoeken en te veranderen, kunnen we ons vermogen om met stress om te gaan vergroten en ons welzijn verbeteren. Het ontwikkelen van veerkracht en interne hulpbronnen kan ons helpen om beter om te gaan met de uitdagingen van het leven, en ons in staat stellen om ons potentieel volledig te benutten.

Ten slotte is het belangrijk om te beseffen dat stress niet iets is waar we alleen mee om moeten gaan. Het is goed om steun te zoeken bij vrienden, familie, of professionals als we het gevoel hebben dat stress ons te veel wordt. Door open te staan voor hulp en ondersteuning kunnen we ons vermogen om met stress om te gaan vergroten en ons welzijn verbeteren.

Wil jij hulp bij stress of burn-out?

Doe geheel vrijblijvend de burn-out test of neem contact met ons op.

Direct contact Of bel 085 - 5363606

Laat een reactie achter op dit blogartikel

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Dit bericht:
×
Schrijf je nu in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws over stress en burn-out. Inschrijven