Zoeken

Zoeken sluiten

Dissociatie en de link met stress en een burn-out

maandag 6 april 2020

Dissociatie is de ervaring dat je tijdelijk bent losgekoppeld van bepaalde gevoelens of een deel van je bewustzijn. Het kan ook van invloed zijn op herinneringen en bijbehorende gevoelens die even “weg” lijken te zijn. Je functioneren en je bewustheid worden als het ware tijdelijk van elkaar losgekoppeld. Dat klinkt beangstigend en zorgwekkend. Vrijwel iedereen heeft dissociatie echter wel eens meegemaakt. Het is in de meeste gevallen een ongevaarlijk iets dat niet voor problemen zorgt. Anders is het wanneer het wordt veroorzaakt door ernstige stress. Dissociatie is een geestesgesteldheid, maar kan uitgroeien tot een stoornis. Het is ook een symptoom dat voor kan komen bij een burn-out. Wat het precies is, hoe je het herkent, wat de relatie is met stress en hoe het te verhelpen is, lees je in deze blog.

Dissociatie betekenis

Wanneer je de betekenis van dissociatie leest, komt het behoorlijk heftig over. Dat kan het ook zijn. Toch heb ook jij ongetwijfeld wel eens een milde vorm van dissociatie meegemaakt. Iedereen herkent vast wel een of meerdere van de onderstaande situaties::

  • Je rijdt op de automatische piloot en schrikt ineens als het ware wakker omdat je jouw bestemming ongemerkt al hebt bereikt
  • Je bent een boek aan het lezen en komt ineens tot de conclusie dat je helemaal niet weet wat je zojuist gelezen hebt
  • Tijdens het tv-kijken ben je de draad van het programma even kwijt
  • Je gaat zo op in je werk achter de computer dat je helemaal niet door hebt dat je telefoon gaat

De bovenstaande situaties zijn voorbeelden van een zeer milde en ongevaarlijke vorm van dissociatie. Zo zie je maar dat je vaak zonder dat je het weet bekend bent met termen waar je misschien nog niet eerder van gehoord hebt.

Hoe kun je dissociatie herkennen?

dissociatie herkennenDissociatie kun je eenvoudig herkennen achteraf. Vaak wordt je als het ware wakker. Ineens merk je dat je aan het wegdromen was en ineens komt je volledige bewustzijn weer terug. Dit komt dermate vaak voor dat er zelfs een term is bedacht voor het rijden op de autopilot en je hier plotseling van bewust worden: polderblindheid. Dissociatie herken je dus vooral achteraf. Dat kan vervelend en mogelijk zelfs problematisch zijn waarin je hier in ernstigere vorm last van hebt, of wanneer er zelfs sprake is van een stoornis.

Het is echter ook mogelijk om het te herkennen op het moment dat het optreedt. Zeker mensen die last hebben van episodes, zullen deze episodes na verloop van tijd gaan herkennen. De symptomen zijn dan vaak duidelijk. Let op de volgende tekenen:

  • Er zit een gat in je geheugen of een bepaalde herinnering is weg
  • De realiteit voelt onwerkelijk
  • Je voelt je losgekoppeld van anderen en de wereld om je heen
  • Je hebt het gevoel naar jezelf te kijken als derde persoon

Raakvlakken en zwaardere symptomen

Dissociatie heeft dus zeker raakvlakken met derealisatie en depersonalisatie. In ernstigere gevallen kan dissociatie zich kenmerken door:

  • Een sterk verstoord beeld hebben van je lichaam
  • Het gevoel dat bepaalde ledematen uitvallen
  • Niet meer weten hoe je ergens gekomen bent
  • Je op verschillende, vaak irrationele manieren gedragen (extreme stemmingwisselingen)

Aan de bovenstaande punten kun je dissociatie vaak ook bij een ander herkennen, al kun je natuurlijk niet in iemand anders gedachten kijken. De gedragingen van de persoon in kwestie kunnen echter wel wijzen op dissociatie. Zeker wanneer hij/zij laat weten zich dingen niet te herinneren of niet te weten hoe hij/zij ergens gekomen is.

De link tussen dissociatie en stress

Dissociatie kan veel verschillende oorzaken hebben. Het kan ogenschijnlijk zonder duidelijke reden optreden (zoals in de eerder genoemde voorbeelden die bijna iedereen wel herkent). Het wordt ook veroorzaakt door vermoeidheid, oververmoeidheid of drugsgebruik. Er is echter ook een zeer duidelijke link tussen dissociatie en stress.

dissociatie en stress

Dissociatie komt zeer vaak voor bij een specifieke vorm van stress: PTSS. Bij een post traumatische stressstoornis zorgen herinneringen aan een traumatische ervaring voor een extreem sterke stressreactie. Dat kan op meerdere manieren gebeuren. Sommige mensen ervaren paniekaanvallen, maar in andere gevallen neemt het lichaam zichzelf als het ware in bescherming door de herinnering te blokkeren en bepaalde gevoelens en een mate van bewustzijn uit te schakelen. In dat geval treedt dissociatie op. Mensen met PTSS hebben vaak het gevoel wakker te schrikken uit een droom. Het kan zijn dat zij de traumatische gebeurtenis herbeleven, maar het kan ook gebeuren dat zij even compleet afwezig zijn.

Dissociatie is echter niet voorbehouden aan PTSS alleen. Het komt voor bij veel vormen van stress, waaronder een burn-out.

Dissociatie bij een burn-out

Dissociatie kan optreden als een beschermingsmechanisme van je eigen lichaam. Een bepaalde vorm van stress belast je systeem te zwaar, waardoor je voor een bepaald deel uitschakelt. Dit doet je lichaam in een poging om minder hard geraakt te worden door de stress. Dissociatie is hiervan het nogal rigoureuze resultaat. Mensen met een burn-out ervaren vaker dan gebruikelijk episodes van dissociatie. Dat is logisch verklaarbaar. Bij een burn-out bevinden je lichaam en geest zich in een constante overbelaste staat. Een willekeurige stressimpuls kan ervoor zorgen dat symptomen als dissociatie optreden.

Dissociatie tijdens EMDR

Wanneer je last hebt van dissociatie, betekent dit dat er een onderliggend probleem is. Veel psychologische problemen worden behandeld met behulp van EMDR. EMDR staat voor “Eye Movement Desensitization and Reprocessing”. Het is een techniek die gericht is op het verwerken van traumatische ervaringen. Dit gebeurt door op gecontroleerde wijze herinneringen aan deze ervaringen op te roepen. Ze worden verwerkt middels een combinatie van geluid, bewegingen van de ogen en therapie. Het is een zeer effectieve methode gebleken en veel mensen proberen deze behandeling om van hun dissociatie af te komen. Dissociatie is echter nu net een voorbeeld van iets waarbij EMDR niet effectief is. Voor een effectieve EMDR-behandeling, zijn levendige herinneringen nodig en dat is nu net waar het bij mensen met dit symptoom vaak aan ontbreekt.

Coaching kan de problemen verhelpen

Dissociatie kan gelukkig worden opgelost wanneer het een symptoom is van (extreme) stress. Dat kan met behulp van coaching door een stress- en burn-out coach. Dissociatie is niet altijd het gevolg van stress. Het kan ook een psychische stoornis zijn. Wanneer stress hier wel aan ten grondslag ligt, kun je de problemen gelukkig verhelpen door middel van gespecialiseerde coaching. Wanneer het een gevolg is van stress, zal het gevolg verdwijnen wanneer de oorzaak verdwijnt. Met andere woorden: wanneer de bron van de stress wordt aangepakt en de stress dus wordt weggenomen, zullen de gevolgen hiervan ook verdwijnen.

Nieuwsgierig geworden?

Doe geheel vrijblijvend de burn-out test of neem contact met ons op.

Burn-out test Contact opnemen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Dit bericht:
×
Schrijf je nu in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws over stress en burn-out. Inschrijven