Competenties inzetten tegen stress

Competenties worden vaak uitsluitend gekoppeld aan de zakelijke werkvloer. Toch zijn deze aan te leren vaardigheden, zoals stressbestendigheid, net zo essentieel in je privéleven. Door inzicht te krijgen in jouw sterke en zwakke punten, kun je voorkomen dat spanningen zich ongemerkt opbouwen tot een burn-out.

In dit artikel bespreken we competenties, wat dit precies zijn en hoe je deze heel gericht kunt inzetten om een burn-out te voorkomen. Wanneer we spreken over competenties, wordt er namelijk al snel gedacht aan functioneringsgesprekken en carrièredoelen. Ze zijn echter veel breder en waardevoller inzetbaar in je privéleven. We leggen uit hoe je deze vaardigheden effectief kunt ontwikkelen en toepassen.

Wat is het verschil tussen talenten en competenties?

Competenties zijn in de basis kwaliteiten of vaardigheden die je kunt ontwikkelen en verfijnen. Synoniemen hiervoor zijn deskundigheid, vakkundigheid of bekwaamheid. Anders dan vaste karaktereigenschappen, zijn deze vaardigheden aan te leren. Mensen verwarren dit vaak met een talent, maar er is een wezenlijk verschil.

Met een talent word je geboren. Zodra je weet wat je talent is en je dit ontwikkelt, blink je ergens op een natuurlijke manier in uit. Een competentie daarentegen vraagt om gerichte training. Je wilt bijvoorbeeld leren hoe je beter met spanning om kunt gaan. Stressbestendigheid is in dat geval de bekwaamheid die je wilt versterken. Je hebt hier in het begin weinig basisvaardigheden voor nodig; het is een kwestie van aanleren, trainen en toepassen.

Waarom is het onderscheid tussen harde en zachte vaardigheden relevant?

In de theorie over competenties wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen harde en zachte vaardigheden. Harde vaardigheden zijn functioneel en praktisch. Je hebt bijvoorbeeld geleerd om te werken met een specifiek softwareprogramma of je hebt jezelf bekwaam gemaakt in het ontwerpen van websites. Iedereen kan dit aanleren door simpelweg de theorie te volgen.

Zachte vaardigheden zijn veel meer intermenselijk en gedragsmatig. Je kunt hierbij denken aan empathie, creativiteit of motiverende gespreksvoering. Hoewel je deze bekwaamheden zeker kunt aanleren, leunen ze dichter tegen je karakter aan. Jouw persoonlijkheid bepaalt voor een groot deel met welke zachte vaardigheden jij de meeste affiniteit hebt en hoe diep je ze kunt ontwikkelen.

Hoe herken je sterk ontwikkelde competenties rondom stress?

Stressbestendigheid is een goed voorbeeld van een zachte vaardigheid. Je kunt door gerichte oefening leren hoe je kalmer blijft, maar je karakter bepaalt mede het tempo van dit leerproces. Iemand die van nature snel spanning ervaart, heeft simpelweg meer tijd nodig om dit te verfijnen.

Je kunt een sterke stressbestendigheid herkennen aan een stabiele houding in het dagelijks leven. Je ziet kritiek bijvoorbeeld als een mogelijkheid om te groeien in plaats van een persoonlijke aanval. Bij problemen denk je in oplossingen en je stelt je flexibel op wanneer blijkt dat jouw vaste manier van werken niet effectief is. Tijdens tegenslag blijf je rustig en zoek je direct naar een praktische oplossing. Verder zie je vaak dat mensen met deze competentie gestructureerd werken met een heldere planning, waardoor onverwachte zaken hen minder snel uit het veld slaan. Ook laten zij zich niet meeslepen in het drama van anderen.

Welke klachten wijzen op onvoldoende getrainde competenties?

Wanneer het reguleren van spanning je structureel moeite kost, is de kans groot dat deze competenties nog onvoldoende zijn ontwikkeld. Je merkt dit doordat je snel het overzicht kwijtraakt wanneer er meerdere dingen tegelijk gebeuren en doordat je mentaal of fysiek blokkeert onder hoge druk. Ook onverwachte wijzigingen in de dagplanning leiden bij deze groep snel tot onrustgevoelens of het onvermogen om snel te schakelen.

Als je hierin geen balans vindt, stapelen de klachten zich op. Je piekert overmatig, voelt je chronisch onzeker en raakt snel overprikkeld of geïrriteerd. Veel mensen ontwikkelen bovendien de behoefte om deze gevoelens te verdoven, bijvoorbeeld door vaker te roken of door het gebruik van alcohol. Fysiek uit zich dit onvermogen om spanning te dragen vaak in hoofdpijn, stijve spieren of onverklaarbare hartkloppingen.

Hoe kun je jouw eigen vaardigeheden gericht versterken?

Ondanks dat je startpunt deels door je karakter wordt bepaald, zijn zachte competenties zoals stressbestendigheid uitstekend te trainen. Zodra je deze vaardigheid vergroot met de juiste kennis, merk je dat je in de basis rustiger blijft. Dit is waardevol voor alledaagse situaties, maar fundamenteel wanneer je herstelt van een zware periode.

Samen met een professionele coach werk je aan de onderliggende factoren die deze vaardigheid versterken. Door te werken aan meer zelfvertrouwen, door te leren assertiever je grenzen aan te geven en door structuur aan te brengen via heldere planningen en prioriteiten, maak je grote stappen vooruit. Neem gerust contact met ons op om in kaart te brengen hoe we jouw persoonlijke veerkracht kunnen vergroten.

Herken jij jezelf hier (misschien) in?

Het kan lastig zijn om zelf te beoordelen wat je voelt of waarom. Ik luister mee en help je inzicht te krijgen.

Contact met Reinoud