Zoeken

Zoeken sluiten

Wanneer autonoom functioneren moeilijk wordt

zaterdag 4 april 2020

Moeilijke periodes en problemen kunnen op elk moment in het leven optreden. Toch zijn er momenten waarop het vaker voorkomt dat mensen in de problemen komen. Voor het eerst op eigen benen staan, of doorgaan met je leven na het stuklopen van een relatie, bijvoorbeeld. Je bent voor het eerst (of voor het eerst sinds lange tijd) volledig op jezelf aangewezen. Je moet autonoom functioneren en dat gaat niet altijd even goed. Voor veel mensen betekent dit het begin van een moeilijke periode in hun leven, die uiteindelijk kan leiden tot bijvoorbeeld een burn-out. Hoe kan het dat autonoom functioneren voor sommige mensen moeilijk blijft? En wie behoren er tot een kwetsbare doelgroep? In deze blog gaan we in op de betekenis van autonomie, de gevaren van een gebrek aan autonomie, de oorzaken en oplossingen.

Autonomie: de betekenis

De betekenis van autonoom kan betrekking hebben op het functioneren, maar ook op het autonome zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel stuurt de onbewuste handelingen in je lichaam aan. Wanneer ik in dit blog spreek over autonomie, dan heeft autonomie de betekenis van autonoom zijn met betrekking tot zelfstandig functioneren.

Wat is autonomie in het dagelijks leven?

Wat is autonomie in het dagelijks leven? Laten we het eenvoudig houden en het definiëren als het vermogen om zelfstandig goed te functioneren. Een vaste definitie van goed functioneren is natuurlijk lastig te geven. Ik zie goed functioneren als je het leven kunt leven dat jij wilt. Zonder noemenswaardige beperkingen, problemen en ongezonde stress. Je kunt je dagelijkse taken zonder problemen goed uitvoeren. Een uitdaging of tegenslag kun je verwerken en oplossen. Je leeft op je eigen manier gelukkig en zelfstandig. Dat betekent natuurlijk niet dat je geen anderen om je heen hebt, maar als de situatie er om vraagt, kun je zelf je eigen boontjes doppen.

Waarom autonomie lastig kan zijn

Mensen zijn gewoontedieren. Veel dingen die wij doen, doen wij op de automatische piloot. Dat is fijn, want dat betekent dat je er niet over na hoeft te denken. Het feit dat wij veel dingen uit gewoonte en op basis van routine kunnen doen, wordt mogelijk gemaakt door stabiele factoren in je leven. Je weet wat je hebt aan de mensen om je heen. Je weet waar je op kunt rekenen en waar je op terug kunt vallen. Er zijn weinig verrassingen en de stabiliteit in je leven geeft je houvast.

Maar wat als deze stabiliteit ineens wegvalt? Een belangrijke oorzaak waarom autonoom functioneren voor mensen soms lastig wordt, is omdat de dingen waar zij altijd op konden vertrouwen, er ineens niet meer zijn. Van het ene op het andere moment ontbreekt er iets. Dit kan aanvoelen alsof de grond onder je voeten vandaan valt. Het kan leiden tot stress, overspannen worden of erger: een burn-out, bijvoorbeeld.

In situaties waarin autonomie belangrijk wordt voor mensen zonder dat zij dit gewend zijn (of op een andere manier dan die zij gewend zijn), worden zij vaak hard geconfronteerd met hun onzekerheden, angsten of tekortkomingen. Dit maakt hen onzeker of ongelukkig en beïnvloedt hun dagelijks functioneren. Zij kunnen in een negatieve spiraal terecht komen. Zonder de juiste steun, houvast of hulp kunnen problemen ontstaan.

Er zijn veel situaties denkbaar waarin mensen moeite krijgen met autonoom functioneren. Denk maar eens aan de volgende voorbeelden:

Moeilijk autonoom functioneren: wie zijn er kwetsbaar?

Voorop gesteld: iedereen kan natuurlijk problemen krijgen wanneer steunpilaren wegvallen of situaties ineens veranderen waardoor je er alleen voor komt te staan. Toch zijn er bepaalde kwetsbare groepen aan te wijzen. Moeite om autonoom te functioneren komt relatief vaak voor bij: studenten die op zichzelf gaan wonen, mensen met een verbroken relatie, mensen die een dierbare zijn verloren en (alleenstaande) ouderen.

Autonoom functioneren studenten

Waarom zijn studenten kwetsbaar?

De studietijd is voor veel mensen een spannende periode in positieve zin. Je ontdekt wie je bent, je legt de fundering voor je latere carrière en je moet op veel gebieden ineens zelfstandig beslissingen maken. Veel studenten gaan voor het eerst op zichzelf wonen. Ineens moeten zij een huishouden runnen, rekeningen betalen en boodschappen doen. Dit brengt verantwoordelijkheden met zich mee. Niet iedereen is hier klaar voor. Voor sommige jongvolwassenen die deze stap maken, blijkt autonoom functioneren nog te veel gevraagd. Ze krijgen hierdoor geen grip op hun leven en dat kan resulteren in allerlei problemen. Zo kunnen zij het gevoel krijgen achter de feiten aan te lopen en moeite hebben om alle ballen in de lucht te houden. Dat kan zorgen voor een opgejaagd gevoel.

Autonomie na een verbroken relatie

In een relatie ben je elkaars steun. Wanneer de relatie eindigt, ervaren sommige mensen dat zij zichzelf als het ware opnieuw moeten uitvinden. Dingen die je altijd samen deed, moet je nu ineens alleen doen. Hoewel je in een relatie als persoon groeit, kan het ook zo zijn dat je minder goede eigenschappen of het gebrek aan bepaalde vaardigheden kunt maskeren. Je kunt immers vertrouwen op een ander. Als die ander er niet meer is, kun je geconfronteerd worden met je tekortkomingen. Omdat je ook nog eens last hebt van verdriet en gemis, kan dit zorgen voor angst en stress. Bijvoorbeeld de angst om onnodig fouten te maken waardoor autonomie lastig wordt.

Autonomie verbroken relatie

Het gemis van een dierbare

Hetzelfde probleem, maar dan in nog ernstigere vorm, kan optreden bij mensen die een dierbare verloren hebben. Bij een verbroken relatie mis je weliswaar een steunpilaar; hij of zij is niet helemaal weg en niet per se verdwenen uit je leven. Wanneer een dierbare op wie je sterk leunt, overlijdt, gebeurt dit wel. Het gemis van deze persoon zorgt voor ontzettend veel verdriet, waardoor je moeilijk kunt loslaten. Dit maakt accepteren dat je alleen verder moet erg moeilijk. Een autonoom leven leiden is voor mensen die een dierbare zijn verloren vaak erg moeilijk. Vooral wanneer zij nog in rouw zijn.

Alleenstaande of eenzame ouderen

De vorige voorbeelden hebben al aangetoond dat het door diverse omstandigheden moeilijk kan zijn om goed autonoom te functioneren. Een groep die extra kwetsbaar is, is de groep van ouderen. Ouderen staan er veel vaker alleen voor en bovendien hebben zij vaak meer dan jongere mensen behoefte aan steun en hulp. Autonoom leven wordt moeilijker naarmate je ouder wordt. Als daarbij ook nog eens steun om je heen wegvalt, of je gezondheid achteruit gaat, wordt het extra moeilijk om autonoom te blijven functioneren. Dit kan al relatief vroeg gebeuren. Denk maar aan mensen die somber worden na hun pensioen. Dit kan het begin zijn van een groter probleem.

Wat zijn de risico’s?

Moeite met autonoom zijn, zorgt voor stress en maakt mensen ongelukkig. Wanneer de situatie niet verandert, liggen zaken als depressiviteit of het krijgen van een burn-out op de loer. Voor mensen die steun of aanspraak in hun omgeving missen, is dit een extra groot risico. Zij staan er dan helemaal alleen voor en kunnen het niet bolwerken. Ervaar jij dat je moeite hebt om autonoom te functioneren? Kom in actie voordat dit (grote) problemen veroorzaakt. Onze burn-out coaches kunnen je helpen om de regie over je leven te herpakken. Neem contact met ons op voor het maken van een afspraak voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Nieuwsgierig geworden?

Doe geheel vrijblijvend de burn-out test of neem contact met ons op.

Burn-out test Contact opnemen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Dit bericht:
×
Schrijf je nu in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws over stress en burn-out. Inschrijven